Monthly Archives: October 2015

Μικροί Τέγκουλες

Musician-Boys-playing-Mitropoleos-sq-Nikos-Roccos-BW-best-version1.col-psd

Θυμάστε εκείνη την ωραία ηθογραφία του παλιού ελληνικού σινεμά “Μιάς Πεντάρας Νιάτα”, του Κώστα Πρετεντέρη; Εκεί λοιπόν, η πιο αξιαγάπητη φιγούρα ήταν ο γραφικός λαϊκός μουσικός, ο ανεκδιήγητα άστατος και ανεπρόκοπος πατέρας της νιόπαντρης και ταλαιπωρημένης από την αφραγκία και τα συσσωρευμένα χρέη του γάμου, Έλλης Φωτίου, ο θρυλικός Τέγκουλας, ο δημιουργός του αλησμόνητου άσματος “Ο ανθρακώρυχος”-προσέξτε τον τόνο στη προπαραλήγουσα. Αυτόν μού θύμισαν οι πιτσιρικάδες που τα κερδισμένα της δουλειάς τους τάπαιζαν καταμεσής της πλατείας.

Leave a comment

Filed under Φωτογραφίες δρόμου

Ασημένιο βουνό*

National-Garden-Cricket-Nikos-Roccos-WB-DS

Οι φίλοι ετούτου εδώ του μπλογκ θα έχουν παρατηρήσει ότι έχουν μειωθεί κάπως οι αναρτήσεις ασπρόμαυρων αναλογικών φωτογραφιών-συνήθως ξεχωρίζουν από το μαύρο περιθώριο που το αποκτούσαν από την full frame εκτύπωση του αρνητικού. Στέρεψα από υλικό; Κομματάκι δύσκολο με τρισήμισυ χρόνια μπλόγκινγκ να εξαντλήσω 25 και χρόνια αναλογικής φωτογραφίας. Απλά η ευκολία με παράσερνε να αναρτώ τις λιγότερο ταλαιπωρημένες εικόνες ενώ μπροστά μου με περίμενε ο απίστευτα δύσκολα διαχειρίσιμος όγκος των κακά σκαναρισμένων-η πρώτη φουρνιά του 2005-και των αληθινά καταπονημένων φωτογραφιών που δύσκολα μπορείς να τις αναρτήσεις με απλά διεκπεραιωτικό φωτοσόπ. Συνήθως σ’αυτή τη τελευταία κατηγορία ανήκουν οι λεγόμενες σουξεδιάρικες, οι δημοφιλείς. Επειδή είχα σαν αρχή ότι άπαξ και δημοσίευσα μια φωτογραφία δεν τη ξαναδίνω για δημοσίευση-ήθελα σχέση αποκλειστικότητας με το έντυπο που πρώτο την είχε δημοσιεύσει-αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, να μένει μεν η φωτογραφία στο άλμπουμ παρουσίασης-όπου και καταπονούνταν από τις συνεχείς θεάσεις και τη τριβή-αλλά να μην επανατυπώνεται, έτσι ώστε να εξασφαλίζω ένα καινούργιο, άψογο τύπωμα. Το μελαγχολικό σ’όλη αυτή την ιστορία είναι ότι αυτές που διασώζονται στη καλύτερη κατάσταση είναι…οι αδημοσίευτες και οι της τελευταίας, πριν τη ψηφιακή, αναλογικής περιόδου! Μια τέτοια είναι και η καθαρά erwitt-ιανή φωτογραφία της σημερινής ανάρτησης, τραβηγμένη στον Εθνικό Κήπο τη περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων. Είναι άλλουνού παπά βαγγέλιο φυσικά οι εκατοντάδες-ντρέπομαι να πω χιλιάδες-που αυτό εννοώ-μη τυχόν και θεωρηθώ υπερβολικός- οι χιλιάδες φωτογραφιών λοιπόν που απλά δεν προλάβαινα να τυπώσω, καθότι δεν ανήκα στη κατηγορία των φωτογράφων που μόνο τραβούσα φωτογραφίες αλλά και που τις τύπωνα όλες εγώ-από το 1988 και μετά όλες τις φωτογραφίες μου τις τύπωνα εγώ,με την εξαίρεση κάποιων μεγάλων διαστάσεων αλλά και αυτές, ελάχιστες άλλωστε αφού δεν έκανα εκθέσεις, μέχρι το 1993-μετά όλες εγώ μόνος μου. Η λύση θα ήταν να έβρισκα κάποιο χορηγό να σκανάρω τα φιλμ αλλά αυτή είναι η λύση που χρειάζεται μια επιτηδειότητα δημοσίων σχέσεων που-αλίμονο!-είμαι ο τελευταίος άνθρωπος θα μπορούσε ποτέ να έχει και να επιδείξει.

*Προφανώς παραπέμπει στο βουνό τυπωμένων φωτογραφιών-αργυροτυπιών όπως τις ξέρουν οι ειδήμονες του χώρου  😉

Leave a comment

Filed under Editorial Photography

Η πραγματικότητα και η υπερβατικότητα

BLUE-Bike-Karytsi-sq-Nikos-RoccosΈτσι πρέπει να συμβαίνει: η πραγματικότητα να κυριαρχεί στο τρόπο σκέψης μας. Διαφορετικά θα πεθάνουμε από τη πείνα. Πρέπει στο θήραμα να βλέπουμε το θήραμα και τη τροφή μας και όχι την τυχόν ωραία μορφή του, τις αναλογίες του, το όμορφο χρώμα του, την υφή του δέρματος του και του τριχώματος του. Σε ένα ποδήλατο να βλέπεις το ποδήλατο καθεαυτό, την άμεση χρηστικότητα του και σε ένα παράθυρο αυτό που είναι ένα παράθυρο: δίοδος στο φως. Αν αρχίζεις να βλέπεις σχήματα, μορφές και αν αρχίσεις να τα συνταιριάζεις τα άσχετα σαν τέτοια, τότε έχεις κερδίσεις μεν την ουράνια βασιλεία της Τέχνης αλλά έχεις χάσει οριστικά και αμετάκλητα το παιχνίδι της επίγειας ζωής, δηλαδή τη Ζωή την ίδια

-Τί το ιδιαίτερο έχει αυτό το ποδήλατο και το φωτογραφίζεις τόσο προσεγμένα; με ρώτησε ένας κάτοικος της περιοχής που με είδε σχεδόν να κυλιέμαι στο έδαφος για να βρεθώ κατά μέτωπο με το ποδήλατο της φωτογραφίας

-Δεν είναι το ποδήλατο μόνο του που φωτογραφίζω, είναι το σχήμα του και οι επιμέρους λεπτομέρειες του που συνδυάζονται τόσο όμορφα με το σχήμα του δίφυλου παραθύρου αλλά και του κιγκλιδώματος του, του απάντησα

-Αχά, ανταπάντησε θέλοντας να υπονοήσει “αχού το κουζουλό” για μένα. Προφανώς δεν είχε πάρει χαμπάρι από την εξήγηση. Του είπα με σαφήνεια αυτό που είχα δει και με παρακίνησε να σκύψω και να το φωτογραφήσω. Και όμως ακόμη και μετά τη σαφέστατη υπόδειξη, αυτός δεν κατάφερε να το δει, παρόλο ότι κατά κάποιο τρόπο του έδειξα και τού περιέγραψα πώς και τί ακριβώς βλέπω ώστε  να το δει κι αυτός. Απ΄την άλλη ήταν και δύσπιστος.

-Μπορώ να δω τί φωτογράφισες; με ξαναρωτά.

Τού το δείχνω. Μένει στήλη άλατος. Βλέποντας την εικόνα έμεινε άλαλος. Σαν να τού αποκάλυψα μια νέα αλήθεια που, παρόλη την τόση προηγούμενη εξήγηση, τού είχα κρύψει!

Καμιά φορά ακούγεται η ρηχή ερμηνεία ότι η Φωτογραφία δεν είναι Τέχνη κυρίως γιατί δεν έχει δημιουργικό χαρακτήρα, γιατί δεν ξεκινάει εκ του μηδενός αφού χρησιμοποιεί μια υπάρχουσα πραγματικότητα ήδη πλασμένη. Σαχλαμάρες. Πρώτη ύλη υπό διαμόρφωση είναι αυτή η πραγματικότητα το ίδιο όπως η ύλη του μάρμαρου ή του πηλού για το γλύπτη, οι λέξεις για το ποιητή, τα χρώματα για το ζωγράφο, οι ήχοι για το μουσικό. Η ύλη της χύδην  γύρω πραγματικότητας είναι η πρώτη ύλη της φωτογραφικής υπερβατικότητας. Το δημιουργικό μάτι τη πλάθει αυτή την ύλη ανασυντάσσοντας την σε μια εντελώς νέα διάταξη. Μπορεί κάποιος να σού εξηγεί επί δύο ώρες πώς να συνδυάσεις ένα ποδήλατο με ένα παράθυρο και από αυτό το συνδυασμό να δημιουργηθεί μιά υπερβατικής τάξης συγκίνηση, η συγκίνηση της Τέχνης αλλά άμα δεν τόχεις ασφαλώς δεν το δημιουργείς: η πραγματικότητα της πρώτης αυτής ύλης σού είναι τόσο άχρηστη όσο ο πηλός του γλύπτη στα χέρια σου, τα χρώματα του ζωγράφου στο πινέλο σου, οι λέξεις-οι λέξεις, η πιό απτή καθημερινότητα σου, ε;-οι λέξεις του ποιητή στα άλαλα χείλια σου.

Leave a comment

Filed under Urban Still Life

Όταν παρελαύνει η Μουσική

Parade-25th-March-Panepistimiou-str-Nikos RoccosΑν κάνω επετειακές αναρτήσεις είναι όχι γιατί έχω πολλές φωτογραφίες για τέτοια θέματα-από παρελάσεις, θάλεγα συγκριτικά λιγότερες-αλλά γιατί είναι εύκολο να τις διεκπεραιώσεις σαν θέματα-από άποψη κειμένου θέλω να πω, αφού σαν άνθρωπος της εικόνας, το νταραβέρι μου με το λόγο δεν είναι δα και το παραγωγικότερα ενθουσιαστικότερο. Το γράψιμο με σκοτώνει σαν διαδικασία και αν το κάνω σ’αυτό το μπλογκ είναι για να δώσω έμφαση στην εικόνα, παρόλο ότι πολύ σπάνια την επεξηγεί. Βάζω το κείμενο σαν κράχτη. Βλέπει κάποιος ένα σεντόνι κάτω απ’τη φωτογραφία και δίνει μεγαλύτερη προσοχή στην εικόνα-τις περισσότερες φορές μη διαβάζοντας το κείμενο-και κάνει πολύ καλά αν έτσι πράττει.

Leave a comment

Filed under Editorial Photography

Αναλογική Φωτογραφία και Σκοτεινοθαλαμοφυλίκι

Castello-Sforzesco-Milano-skylight-Nikos RoccosΥπάρχουν ακόμη και σήμερα φανατικοί οπαδοί της Αναλογικής Φωτογραφίας. Ανδρώθηκα φωτογραφικά τη περίοδο ακμής της αναλογικής εικόνας. Δούλεψα με χειροποίητο τρόπο πάνω στην αναλογική εικόνα. Όμως σήμερα δεν νοσταλγώ απολύτως τίποτα από εκείνα τα χρόνια-εκτός από τα νιάτα μου που έστυβαν τη φωτογραφική πέτρα, μέσα στα κάτεργα του σκοτεινού θαλάμου, πολλές φορές ολημερίς κι ολονυχτίς.

Τί ακριβώς νοσταλγούν όλοι αυτοί, που ακόμη την υποστηρίζουν, από την Αναλογική Φωτογραφία; Διερωτώμαι κι εγώ και πέρα από την πρόχειρη απάντηση που έχω πιο εύκαιρη: τα χαμένα τους νιάτα, η μόνη άλλη άλλη που μού έρχεται στο νου είναι η ποιητικότερη ότι, αντιλαμβάνονται καλύτερα το φως μέσα στο σκοτάδι του σκοτεινού θαλάμου.

Leave a comment

Filed under Αναλογική Φωτογραφία

Στον Άγιο Δημήτρη

Ag.-Dimitrios-Psiri-Church-Nikos-Roccos

Είναι μόλις καμιά δεκαπενταριά μέρες που άρχισα να περνάω σε ξεχωριστό φάκελο στο αρχείο μου όλες τις φωτογραφίες που έχω τραβήξει μέσα ή -κυρίως!-έξω, στο περίβολο και όχι μόνο, των εκκλησιών. Το κύριο και βασικό κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των εικόνων είναι ότι χρησιμοποιείται ο χώρος της εκκλησίας σαν φόντο, παρόλο ότι η ίδια η δράση δεν συνδέεται κατ’ανάγκη με το ναό σαν θρησκευτικό ίδρυμα. Το ξανάγραψα και πριν λίγες μέρες, με την αφορμή της ανάρτησης για τον Άγιο Παντελεήμονα(εδώ), ότι οι εκκλησίες είναι ό,τι ιδανικότερο σε φόντο μπορεί να προσφέρει το πολύ δύσκολο αθηναϊκό αστικό τοπίο. Συνειδητοποίησα λοιπόν ότι ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό των αληθινά καλών μου φωτογραφιών έχει τραβηχτεί ακριβώς σε μια τέτοια, σχεδόν ιδανική, σκηνογραφική επικράτεια και μ’αυτή την έννοια ένας οφειλόμενος φόρος τιμής δεν πρέπει να παραλειφθεί.Ag.-Dimitrios-Ampelokipi-Kid-Shooting-Pigeons-Nikos-Roccos-DS

Βέβαια, όπως είπα, η θεματική δεν είναι θρησκευτική-πολύ σπάνια μόνο-και καμιά φορά μπορεί να συμβεί να είναι με το κάποιο χαριτωμένο τρόπο της ακόμη και βέβηλη, όπως  με τη δεύτερη φωτογραφία της ανάρτησης, με το πιτσιρίκι να σημαδεύει με το αγιοβασιλίτικο μπιστολάκι του τα περιστέρα, έξω από την εκκλησιά του Αγίου Δημήτρη στους Αμπελόκηπους!

Βάσιμα μπορώ να ισχυριστώ ότι πρέπει να έχω φωτογραφίσει ΟΛΕΣ τις εκκλησιές, τα παρεκκλήσια και κάθε μορφής ναΐσκο της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας! Όμως πολύ σπάνια έβαζα στο τίτλο της φωτογραφίας το όνομα της εκκλησιάς, που πολλές φορές όχι μόνο αγνοούσα αλλά και αδιαφορούσα να μάθω, αφού το θέμα μου ήταν άσχετο με το χώρο. Έτσι στο αρχείο μου πολύ σπάνια καταγράφονταν η εκκλησία. Αυτό τώρα προσπαθώ να κάνω, όχι με τρόπο συστηματικό, απλά κάθε φορά που πέφτω σε μια τέτοιου είδους εικόνα, προσθέτω στο τίτλο και το όνομα του ναού.

Ο μόνος άγιος Δημήτρης που έχω φωτογραφίσει συνειδητά σαν τέτοιο, σαν εκκλησία και μάλιστα αναφοράς, είναι το εκκλησάκι του Πικιώνη στο λόφο της Πνύκας. Κάποια στιγμή με κάποια άλλη αφορμή ή τη μέρα του Άγιου Δημήτρη πάλι, θα κάνω σχετική ανάρτηση. Την αξίζει ο Δάσκαλος και με το παραπάνω.

Υ.Γ. Η πρώτη φωτογραφία της ανάρτησης είναι η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στου Ψυρή, πιθανολογώ την ημέρα του πανηγυριού του. Είναι έργο του μεγάλου και εμβληματικού για την νεώτερη Ελλάδα αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυσταντζόγλου.

Leave a comment

Filed under Φωτογραφίες δρόμου

Τα έργα του ελέους

Opera-di-Misericordia-Stadiou-str-Nikos Roccos

Καμιά τριανταπενταριά χρόνια πίσω, είχα βρεθεί στη Napoli, όπου είχα πολλούς φίλους και συμμαθητές να σπουδάζουν εκεί και έτσι να με φιλοξενούν όταν τα καλοκαίρια τους επισκεπτόμουν. Αυτό που ποτέ δεν παρέλειπα να κάνω όταν βρισκόμουν σ’αυτή τη συναρπαστική πόλη-(μακράν η πιο φωτογενής ιταλική πόλη που-αλίμονο!-δεν τα κατάφερα να την επισκεφθώ σαν φωτογράφος πια)-είναι να επισκέπτομαι εξάπαντος το σχετικά παραγνωρισμένο-ακολουθεί τη μοίρα της άτυχης απαξιωμένης Νάπολης- αλλά από τα σπουδαιότερα παγκοσμίως Μουσείο του Capodimonte. Εξαιτίας των σεισμών στη περιοχή, ένα έργο του Caravaggio, εμβληματικού για την ιστορία και τον πολιτισμό της ίδιας της Νάπολης ζωγράφου, είχε μεταφερθεί προσωρινά από κάποιο μοναστήρι που είχε υποστεί ζημιές στη Πινακοθήκη του θρυλικού αυτού μουσείου, όπου και το πρωτοείδα. Να πήγαινα εγώ ο ίδιος στο μοναστήρι θα ήταν κάπως απίθανο-δεν συνηθίζω να επισκέπτομαι τέτοιους χώρους αλλά ούτε και τρελαμένος υπήρξα ποτέ με τον Καραβάτζιο που, παρόλο το φωτογραφικό ρεαλισμό του, λίγα έργα του έχουν καταφέρει να μού αρέσουν αληθινά. Έχω όμως πλήρη επίγνωση της ρηξικέλευθης συμβολής του στην εξέλιξη ολόκληρης της ευρωπαϊκής ζωγραφικής, που περιλαμβάνει σχεδόν ΟΛΟΥΣ τους μεγάλους του ευρωπαϊκού μπαρόκ και όχι μόνο.

Caravaggio: Le sette opere di misericordia

Caravaggio: Le sette opere di misericordia

Τα “Επτά Έργα του Ελέους”-αυτός είναι ο τίτλος του έργου για το οποίο μιλάμε, ενός από τα πιο σύνθετα, πιο περίπλοκα και ίσως και γι’αυτό και πιο αποτυχημένα, έργα του Καραβάτζιο, πραγματεύεται αλληγορικά την εντολή του Χριστού όπως αυτή περιγράφεται από τη θρυλική περικοπή του Ματθαίου:”…επεινασα γαρ και ουκ εδώκατέ μοι φαγείν, εδίψησα και ουκ εποτισατέ με, γυμνός ήμην και ου συνηγάγετέ μοι, γυμνός, και ου περιεβάλετέ μοι, ασθενής και εν φυλακή, και ουκ επισκέψασθέ με. Τότε αποκριθήσονται αυτώ και αυτοί λέγοντες· κύριε, πότε σε είδομεν πεινώντα ή διψώντα ή ξένον ή γυμνόν ή ασθενή ή εν φυλακή και ου διηκονήσαμέν σοι; τότε ,αποκριθήσεται αυτοίς λέγων· αμήν λέγω υμίν, εφ’ όσον ουκ εποιήσατε ενί τούτων των ελαχίστων, ουδέ εμοί εποιήσατε…”.

Όπως είπα το έργο δεν μού άρεσε καθόλου*. Προφανώς επτά ξεχωριστά θέματα να χωρέσουν σε έναν κάθετου φορμά καμβά-όσο μεγάλος και να είναι αυτός-δεν είναι ούτε και το πιο εύκολο ούτε και το πιο σοφό σαν επιλογή. Το έργο προκαλεί σύγχυση στο θεατή που, ακόμη και μετά την επεξήγηση των επιμέρους στοιχείων του, συνεχίζει να ενοχλεί με τα ασύνδετα μεταξύ τους επεισόδια. Όμως υπάρχει κάτι που μού έκανε πολλή εντύπωση μ’αυτό το έργο: σε πόσο υψηλό σημείο είχε φτάσει-ειδικά τη περίοδο του μπαρόκ-η ευρωπαϊκή τέχνη ώστε να αποπειράται να διαχειρίζεται, με ρεαλιστικό τρόπο, καθαρά αλληγορικά θέματα. Το ότι το έργο αυτό του Καραβάτζιο είναι αποτυχημένο είναι εντελώς συγκυριακό και έχει να κάνει με τις ανόητες, μαξιμαλιστικές απαιτήσεις της παραγγελίας. Η ουσία όμως είναι ότι η εικονογραφία της Δυτικής Εκκλησίας αποτολμούσε απίστευτα τολμηρές διατυπώσεις χάρη στα επιτεύγματα των δημιουργών του βεληνεκούς όπως ο ίδιος ο Καραβάτζιο.

Το μάθημα του να περνάς από το ρεαλισμό στην αλληγορία, το συμβολισμό και που τόσο θεαματικά εμπεδώθηκε από τον Κουρμπέ δυό αιώνες μετά, είναι κάτι που εμείς οι φωτογράφοι, αναγκασμένοι από τη φύση του εργαλείου που καταγράφει ρεαλισμό όταν απέναντι του τον έχει, πρέπει να το εμπεδώσουμε με τη σειρά μας.

*Σαν σύνολο ο πίνακας πάσχει, ειδικά το κάτω μέρος, περιέργως το επίγειο, στο οποίο, υπό διαφορετικές συνθήκες, ο Καραβάτζιο ήταν και είναι ασυναγώνιστος. Αντίθετα όλο το πάνω μέρος του πίνακα-το επουράνιο ας πούμε!-ανήκει στις πιο συναρπαστικές στιγμές ολόκληρης της καριέρας του με το αφάνταστα ευρηματικό σύμπλεγμα των δύο αγγέλων που μεταφέρουν τη Παναγία με το Χριστό, μοτίβο που το υιοθέτησαν πολλοί ζωγράφοι μετά από αυτόν.

Leave a comment

Filed under Φωτογραφίες δρόμου