Category Archives: Bernd & Hilla Becher

À la manière de…

Δημοφώντος-Ερμού--PSD-WB3-CR-DS

Η συνάντηση μου με το έργο του διάσημου πια καλλιτεχνικού ζευγαριού, του Bernd και της Hilla Becher, ήταν γεμάτη δυσανεξία και δυσπιστία. Από τη μιά μού άρεσε βέβαια ο μινιμαλισμός τους, η επιμελημένη τους φόρμα, η μεθοδικότητα της εργασίας τους αλλά από την άλλη δυσανασχετούσα με τον εμμονικό αυτοεγκλεισμό σε ένα τόσο περιορισμένο θεματικό πεδίο. Είκοσι χρόνια το ίδιο, μονότονο έργο: εγκαταλελειμμένα εργοστάσια σε παρακμασμένες βιομηχανικές ζώνες. Νεκροταφεία της βιομηχανικής επανάστασης. Τίποτε άλλο!

Bernd and Hilda Becher:Η πλήξη σαν Τέχνη

Bernd and Hilda Becher:Η πλήξη σαν Τέχνη

Δεν είναι καθόλου άσκημη δουλειά. Είναι μνημειακή, έχει σαφές προγραμματικό περίγραμμα, ώρες-ώρες κάποια μεμονωμένη εικόνα είναι σουρεαλιστικά όμορφη αλλά σαν σύνολο είναι κατατονική με ένα τρόπο που μόνο οι βόρειοι ευρωπαίοι μπορούν να το κάνουν τόσο ασυναγώνιστα. Ψυχή ζώσα δεν περνάει από τα ερειπωμένα τους τοπία-ούτε καν ένα περιστέρι! Το δράμα του εναλλασσόμενου φωτός στο μήκος της μέρας ή των εποχών δεν υπάρχει περίπτωση να το γνωρίσεις μέσα από το παγερό ένστικτο τους-σκέφτομαι ότι άνετα θα μπορούσαν να φωτογραφίζουν παγόβουνα! Μέχρι να γνωρίσω το έργο τους θεωρούσα σαν πιο ψυχρό του έργο του Ansel Adams, που όμως μπροστά τους, ακόμη και αν φωτογραφίζει παγωμένα τοπία, φαντάζει εκρηκτικά ηφαιστειώδης.

Η φωτογραφία της σημερινής ανάρτησης τραβήχτηκε έχοντας υπόψη το έργο του φημισμένου αυτού καλλιτεχνικού ζευγαριού. Όμως μού στάθηκε ψυχικά αδύνατο να ακολουθήσω την προγραμματική τους διακήρυξη και έκανα το έγκλημα καθοσιώσεως να βάλω φάτσα κάρτα, γιατί έτσι μού κάθονταν αισθητικά και συνθετικά καλύτερα, τον, προφανέστατα παρένθετο στο βιομηχανικό θέμα, φανοστάτη. Αν τυχόν ήμουν μαθητής τους στη σχολή του Düsseldorf είμαι σίγουρος ότι θα με είχαν απορρίψει χωρίς το ελάχιστο έλεος απέναντι μου.

Candida Hóffer: Galleria Nazionale, Roma, 1990

Candida Hóffer: Galleria Nazionale, Roma, 1990

Υπάρχει μια διάθεση καλλιτεχνικότητας στη σχολή του Ντύσελντορφ αλλά περισσότερο στο διακηρυκτικό επίπεδο. Τελικά αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι περισσότερο τους ενδιαφέρει η ψυχρή, η αμέτοχη, η μεθοδική αντικειμενική καταγραφή παρά ο υποκειμενισμός και η ωραία αυθαιρεσία του έργου τέχνης καθεαυτό. Το 1988 δεν γνώριζα απολύτως τίποτα ούτε για σχολή του Ντύσεελντορφ ούτε για τους Becher ούτε πολύ περισσότερο για την Candida Höffer.Galleria Niazionale d´Arte Moderna-Roma-1988

Σε εντελώς λοιπόν ανύποπτο χρόνο τράβηξα τη φωτογραφία με μια σειρά από μπούστα στη Galleria Νazionale d´Arte Moderna στη Ρώμη. Όχι, δεν είναι καμιά σπουδαία φωτογραφία αλλά η πρόθεση της είναι καλλιτεχνική με τον εξεζητημένο φορμαλισμό της που είδε μορφικό παιχνίδι ανάμεσα στην οριζόντια διάταξη των κάθετων προτομών και τις κάθετες πτυχώσεις της κουρτίνας από πίσω. Χρόνια μετά διαπίστωσα ότι ΑΚΡΙΒΩΣ το ίδιο μέρος το φωτογράφισε-το 1990- και η εξίσου διάσημη σήμερα με τους Μπέχερ Κάντιντα Χέφερ. Μόνο που δεν έκανε απολύτως τίποτα άλλο παρά μια-τεχνικά άρτια σίγουρα-παρά μια μηχανική μετωπική καταγραφή αυτού που είχε μπροστά της. Καμία απολύτως διανοητική επεξεργασία. Ακόμη και το ενοχλητικό και πεζά ανεκδοτολογικό στοιχείο του αυτοσχέδιου κιγκλιδώματος το ενέταξε στην εικόνα-αυτό που πάση θυσία ήθελα να αποφύγω- με την ακριβολόγα μεθοδικότητα εντομολόγου. Όταν το συνειδητοποίησα-έκανα μάλιστα ένα κροπάρισμα στην εικόνα της σαν να ζουμάρισα και το αποτέλεσμα έβγαινε ακριβώς το ίδιο με την εικόνα μου-κατάλαβα ότι αυτοί οι δημιουργοί-που πολλών το έργο μ’αρέσει σαν σύνολο-στερούνται έστω και της ελάχιστης δημιουργικής και ενορατικής διαίσθησης. Μοιάζουν με παθολογοανατόμους που βγήκαν με τα εργαλεία τους να καταγράψουν με ψυχρή αναλυτική πρόθεση τον κόσμο. Σέβομαι τη δουλειά τους, εκτιμώ το κόνσεπτ πίσω από τον προγραμματισμό τους αλλά με κανένα τρυφερό αίσθημα δεν θα αγκαλιάσει το βλέμμα μου την τέχνη τους.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Bernd & Hilla Becher, Candida Hóffer, Ιστορία της Φωτογραφίας, Τοπίο