Monthly Archives: October 2014

Επανάσταση με αιτία

IMG_0066-DS-2sf

Πολύ συχνά τις ακούμε αυτές τις δυό λέξεις συνδυασμένες σε τυπικές εκφράσεις κλισεδάκια: Μεγαλοπρέπεια και Κατάνυξη. Κι όμως είναι λέξεις αντιφατικές μεταξύ τους, αντίνομες. Κατά κανόνα η μεγαλοπρέπεια αίρει την όποια κατάνυξη, στο βαθμό τουλάχιστο που η τελευταία είναι ειλικρινής σαν τέτοια. Το Βυζάντιο όμως κατάφερε να τα συνδυάσει. Το Βυζάντιο και οι κληρονόμοι του.

Έχετε δει το β΄μέρος του Ιβάν του Τρομερού του φοβερού και τρομερού Sergei Eisenstein; Στο τέλος αυτού του δεύτερου μέρους, δεύτερο μέρος που πολύ σπάνια παίζεται και που εγώ ο ίδιος έχω να το δω μπορεί και τριάντα χρόνια! άρα μόνο αμυδρή πια εντύπωση ασπαίρει από ένα τέτοιο βάθος χρόνου-υπάρχει μια μικρής διάρκειας σκηνή, μέσα σε κάποιο ρώσικο καθεδρικό του Κρεμλίνου, που είναι γυρισμένη με σπανιότατο εκείνη τη περίοδο έγχρωμο φιλμ AGFA, πολεμικό λάφυρο των τότε Σοβιετικών. Έτσι χρυσοκόκκινη είναι η μεγαλοπρεπής σκηνή.

Είναι γεγονός ότι ο Αϊζενστάιν,  αυτή η συναρπαστική μορφή του ασύγκριτου για τα επιτεύγματα και την υψηλή αισθητική του σοβιετικού σινεμά-κατηγορήθηκε μάλιστα από πολλούς στενόμυαλους γραφειοκράτες σαν ελιτίστικο-δεν με επηρέασε στο τρόπο που αντιλαμβάνομαι το κάδρο με την κάμερα αλλά ότι ένοιωθα απίστευτα δέος στη θέα των συγκλονιστικά στέρεα δομημένων και μετά μονταρισμένων εικόνων του δεν μπορώ να το αρνηθώ. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει αν χωρίς την Οκτωβριανή Επανάσταση θα γινόταν ο Αϊζενστάιν σκηνοθέτης και δη η γιγάντια μορφή που σήμερα όλοι ξέρουμε. Αν όμως δεν γινόταν, τότε αυτό που μπορώ να πω με σιγουριά είναι ότι, σ’αυτή τη περίπτωση άξιζε, για χάρη του, που αυτή η επανάσταση έγινε!

Advertisements

Leave a comment

Filed under Αρχιτεκτονική Φωτογραφία

Η αφορμή

Actress-Portrait-WB-DS-rev

Υπάρχει ένα πολύ ωραίο ιστορικό ανέκδοτο σχετικά με έναν διάσημο μεν αλλά όχι και τόσο συναρπαστικό άγγλο ζωγράφο, που όμως χάρη στις άριστες δημόσιες σχέσεις του όχι μόνο εξασφάλισε αυτή τη διασημότητα αλλά και πολλές και καλές δουλειές και απίστευτα υψηλά πόστα στο καλλιτεχνικό κόσμο της πατρίδας του-έφτασε να γίνει Πρόεδρος της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου! Ο πρώτος της και ο μακροβιότερος της! Μιλάμε για τον Sir-τι άλλο θάταν;-Joshua Reynolds. Το καμάρι αυτό της ,πάντα αναιμικής από αληθινά μεγάλα ταλέντα, βρετανικής τέχνης είχε ειδικευτεί σ’αυτό που ήταν σχεδόν πάντα η τέχνη αυτή: στη τέχνη της αριστοκρατικής προσωπογραφίας.  Η τέχνη λοιπόν του Ρέυνολντς ήταν μια φορμουλαϊκή τέχνη, με φασοναρισμένες στάσεις, αντίγραφα σε μεγάλο βαθμό στάσεων από την αρχαία ελληνική τέχνη. Συγκριτικά με άλλους συμπατριώτες του, σίγουρα ήταν πολύ καλύτερος τους. Είχε μια καλή για την εποχή του μορφωτική συγκρότηση. Όμως η καλλιτεχνική του παιδεία, ειδικά σε θέματα τεχνικής, ήταν απελπιστικά μέτρια. Δεν κατείχε με επάρκεια τη μίξη των χρωμάτων, με αποτέλεσμα, λίγα χρόνια μετά τη δημιουργία τους τα έργα του να καταρρέουν πολύμορφα, είτε με αλλοίωση των χρωμάτων τους, είτε με ξεφλούδισμα της επιφάνειας είτε και με τα δυό και άλλα συνοδευτικά φαινόμενα μαζί. Στο σχέδιο ήταν ανεπαρκέστατος-όποιος δει σχέδια του θα νομίζει πως είναι σκαριφήματα εφήβου και σε καμιά περίπτωση έργα δόκιμου ακαδημαϊκού, που δεν είχε ποτέ στη ζωή καμιά, μα απολύτως καμιά μοντερνική τάση. Σαν αποτέλεσμα αυτής της χρόνιας σχεδιαστικής του ανεπάρκειας, αδυνατούσε να καταγράψει μια πιστή αναπαράσταση του μοντέλου του. Ήταν σίγουρα όμως ένας έξυπνος άνθρωπος και είχε στο μυαλό του έξυπνες ιδέες για να διασκεδάζει αυτή την προφανή αδυναμία του, που από την θέση του Προέδρου της Ακαδημίας την μετέτρεψε-την αδυναμία του-σε ύψιστο καλλιτεχνικό δόγμα. Έλεγε λοιπόν η αχρεία αυτή αλεπού της Τέχνης ότι, από τη στιγμή που μετά από κάποια χρόνια, όλοι όσοι ήξεραν το πρόσωπο ενός πορτραίτου, θα έχουν πεθάνει και κανείς δεν θα είναι σε θέση να επιβεβαιώσει την πιστότητα των χαρακτηριστικών, δεν χρειάζεται ο καλλιτέχνης να προσπαθεί για την πιστή καταγραφή. Προσέθετε μάλιστα, με την προφανή πρόθεση να κολακεύσει τη ματαιόδοξη αριστοκρατική πελατεία του, ότι αντίθετα επιβάλλεται η εξιδανίκευση όχι μόνο του προσώπου ούτε καν μόνο του σώματος του αναπαριστώμενου αλλά και του ίδιου του ήθους του! Και έτσι τους έβαζε να παίζουν υψηλούς ρόλους από τη Μυθολογία και την Ιστορία, άνδρες και γυναίκες. Έβλεπες ξαφνικά διάσημες εταίρες του Λονδίνου να ποζάρουν σαν τη μούσα Μελπομένη ή την Ερατώ ή αλογομούρηδες μεγαλοτζογαδόρους του Άσκοτ  και ανελέητους μαζικούς σφαγείς Ινδιάνων να το παίζουν Απόλλωνες του Μπελβεντέρε ή γλυκοτσούτσουνοι Αντίνοοι!Actress-Portrait-WB-DS-2-F

Η φωτογραφία μας απάλλαξε οριστικά και αμετάκλητα από το άγχος αυτό της πιστότητας της καταγραφής και φυσικά από το γελοίο παρεπόμενο ένας επιδέξιος πολυλογάς να κάνει αυτή την θεμελιακή αδυναμία του δογματική αρετή και να την επιβάλλει. Στη πραγματικότητα όμως λίγα πράγματα άλλαξαν επί της ουσίας από την εποχή του απίθανου Ρέυνολντς και αυτοί που χειρίζονται το λόγο τελικά θα το έχουν το πάνω χέρι-όσο ζουν τουλάχιστον, γιατί μετά γίνονται ανέκδοτα. Είναι ψέμματα ότι η εποχή μας είναι εικονοκεντρική. Εικόνα χωρίς λεζάντα δεν μπορεί να σταθεί πουθενά-με την εξαίρεση ίσως της αυτονόητα εύγλωττης πορνογραφικής. Άλαλοι καλλιτέχνες έχουν λαλίστατους επιμελητές να τους καθοδηγούν επικοινωνιακά. Άδεια κάδρα γεμίζουν με χιλιάδες ανούσιες-τι άλλο θα μπορούσαν νάναι;-λέξεις. Λέξεις όμως καμπανιστές, που εκφωνούνται με στόμφο, με τη βαρυθυμιά του βαθιού-και καλά!-στοχασμού! Σκουπίδια που τα ξέχασε το φαράσι κρέμονται στους τοίχους πολλών σοφιστικέ γκαλερί και μαζεύουν μπροστά τους εκστατικά κορόιδα με παχιά πορτοφόλια που σκοτώνουν τη πλήξη τους στη καλλιτεχνική κατανάλωση. Άλλωστε πόσο θύμα μπορεί να γίνει ένας πλούσιος; Σημασία έχει το πλασάρισμα. Η γαλιφιά της ταρτούφικης σοβαρότητας. Το αγαπητιλίκι μιας φωνής χαμηλόφωνης και εκμυστηρευτικής. Ο απίστευτα ευφυής Duchamp μπορούσε να διασκεδάζει αφάνταστα με τα ευρήματα του, να τα πουλάει για εκατομμύρια αλλά να μην έχει ακουμπήσει με το χέρι του ούτε την ανεστραμμένη μεταχειρισμένη λεκάνη τουαλέττας που μοσχοπούλησε! Πουλούσε την ιδέα, δηλαδή τα λόγια ουσιαστικά. Λεκάνες θάχαν μπόλικες στα πολυδαίδαλα ανάκτορα τους οι αγοραστές του-τις ανανέωναν και συχνά!1-Portrait-of-A-DS-F

Ο Ντυσάν βέβαια ήταν ένας και πολύ σοβαρός αλλά και όντως πολύ δημιουργικός καλλιτέχνης και ήξερε πολύ καλά πότε τελειώνει το καλαμπούρι και πότε αρχίζει η αληθινή δημιουργία. Ο Ντυσάν δεν ήταν ο γελοίος Γουώρχολ. Ήταν στοχαστικό μέχρι ολικής ανατροπής μυαλό. Ήταν εικονοκλάστης με όλη τη σημασία της λέξης. Δημιουργικός εικονοκλάστης. Δεν ήταν ψινάκειος μανάτζερ disco club. Η εμπειρία των μεγάλων κινημάτων του 20ου αιώνα μας έμαθε λοιπόν να αποδομούμε. Αυτό είναι μια αληθινά μεγάλη κατάκτηση, που όμως τής λείπει η σωστή εφαρμογή σε καθένα από μας που γίνεται θύμα των τσαχπίνικων επικοινωνιακών κόλπων των μεταπρατών της Τέχνης-και της Πολιτικής αν θέλετε να το γενικεύσουμε. Πρέπει να μάθουμε να εκφράζουμε οι ίδιοι τις δικές μας μύχιες απόψεις για τα πράγματα που μας πλασάρουν. Δεν χρειαζόμαστε τα λόγια των εμπόρων και στην ανάγκη κλείνουμε τ’αφτιά μας, ανοίγοντας ταυτόχρονα τα μάτια μας για να δούμε το προφανές που βρίσκεται μπροστά μας. Μια και ανέφερα τη πολιτική, σκεφθείτε αυτό: το 2009 βρέθηκε το απίστευτο ποσοστό του 44% των Ελλήνων ψηφοφόρων και έδωσε τη διακυβέρνηση της χώρας σ’αυτόν που κανείς μας ατομικά δεν θα τού ανέθετε τα λογιστικά του! Η εικόνα όμως ήταν εκεί μπροστά μας,αδύνατο να διαψευστεί: η ηλιθιότητα του άνδρα έβγαζε μάτι αλλά εμείς εκεί ντουγρού! Άντε λοιπόν να το ξαναπούμε και να κλείσουμε αυτή την ανάρτηση: τα μάτια δεν τα έχουμε μόνο για ομορφιά. Τα μάτια είναι η επέκταση του εγκεφάλου μας με τη μορφή τους. Πρέπει να σιγουρευτούμε ότι ανά πάσα στιγμή υπάρχει επαφή, επικοινωνία ανάμεσα στα μάτια και τον τρόπο σκέψης μας, τη σκέψη μας γενικά. Δεν είναι όργανα που μας δόθηκαν επί ματαίω και γι’αυτό πρέπει να κάνουμε τη μέγιστη δυνατή χρήση τους καταργώντας όπου πρέπει τα αφτιά που τάχουμε μόνο για να υπηρετούν την αντίληψη των ματιών.

Υ.Γ. Τι σχέση έχουν οι φωτογραφίες με το κείμενο της ανάρτησης; Προφανώς καμιά. Το κορίτσι ήταν πολύ πιο σοβαρό και αξιόλογο από πολλούς επώνυμους καλλιτέχνες που κάνουν καριέρα πρώτο όνομα στις μαρκίζες των θεάτρων. Αν το θέλετε και για να είμαι συνεπής με την ουσία του κειμένου, ήθελα να ΔΕΙΞΩ το ήθος της κι εσείς να το ΔΕΙΤΕ. Δεν ήθελα να προσφύγω στο πειρασμό της περιγραφής του με λόγια.

Leave a comment

Filed under Η τέχνη της προσωπογραφίας

Το βιβλίο του Ύπνου*

Siesta-Mitropoleos-Sq-WB-DS-SH-rev

Ο λόγος που αγαπώ ιδιαίτερα το θέμα της Siesta, του ύπνου αν θέλετε γενικότερα, είναι ότι ενώ το θέμα είναι ανθρωποκεντρικό, που σημαίνει τις δυσκολίες ενός ζωντανού και σε συνεχή ροή θέματος,  είναι ταυτόχρονα και αβανταδόρικο για κάποιον σαν κι εμένα που είναι τρελαμένος με τα αυστηρά, σφιχτά κάδρα και τις αρμονικές συνθέσεις, χωρίς αβαρίες και διαρροές σ’αυτό το ζωτικής σημασίας για τις προσωπικές , φωτογραφικές μου απόψεις ζήτημα. Το θέμα μου είναι εκεί, απέναντι μου, ακίνητο, ασυνήθιστα στατικό για ανθρώπινο θέμα κι εγώ με την ησυχία μου κεντάω σε φιλμ ή σε αισθητήρα. Με υπομονή και περίσκεψη. Με σύλληψη εν θερμώ αλλά με εκτέλεση εν ψυχρώ.1-Siesta-book-1

Παραστατικότερο δείγμα αυτής της αγάπης μου γι’αυτό το θέμα, πέρα από τις αυτονόητες χιλιάδες φωτογραφίες που έχω τραβήξει, είναι η (αποτυχημένη)προσπάθεια μου να εκδώσω ένα βιβλίο ακριβώς μ’αυτό το θέμα. Μια προηγούμενη έκδοση που είχα κάνει σε ένα άλλο θέμα, δεν με είχε ικανοποιήσει σχεδιαστικά-δεν είχα εμπλακεί ενεργά στη σχεδίαση, είχα μόνο υποβάλλει κάποιες ιδέες, που όμως παρανοήθηκαν και το βιβλίο, παρόλο ότι γενικά ευχάριστο, βγήκε μίζερο σαν εμφάνιση-τόθελα νάχει φτηνή τιμή για να φτάσει σε περισσότερα μάτια αλλά αυτό είχε σημαντική επίπτωση στην εμφάνιση.προφανώς έκανα λάθος εκτίμηση. Μετά από αυτή τη πρώτη ψυχρολουσία λοιπόν,  σκέφτηκα ότι σε μια δεύτερη απόπειρα όφειλα να είμαι όσο σαφέστερος θα μπορούσα να γίνω. Έτσι έκανα μια ας το πούμε μια προσομοίωση έκδοσης με φωτοτυπίες των φωτογραφιών αλλά στις αναλογίες που θα τις ήθελα και στην τελική έκδοση. Αυτό σήμαινε μπόλικη προεργασία απ’τη πλευρά μου και φυσικά αρκετό χρήμα μέχρι να καταλήξω σ’αυτό που θα γινόταν η φόρμουλα μου. Παρόλο ότι γνώριζα δυό γραφίστες, δεν τους ενέπλεξα, γιατί μη όντας τρακαδόρος και μη έχοντας περισσευούμενα λεφτά, δεν θα μπορούσα να εκτεθώ ζητώντας και μη πληρώνοντας. Ποιος με κυνηγούσε άλλωστε στο θέμα του χρόνου;1-Siesta-Book-2

Τότε-μιλάμε κάπου ανάμεσα 1998-1999- δεν είχα ακόμη κομπιούτερ αλλά και νάχα δεν ήμουν ούτε καθ’υποψία εξοικειωμένος με το φωτοσόπ και τα σχετικά του γραφισμού άρα σχεδιασμός μέσω του κομπιούτερ αδιανόητος. Με την εξαίρεση των φωτοτυπιών, που είχαν κι εκείνες το χειρωνακτικό τους έργο, όλα τα υπόλοιπα ήταν καθαρή χειροτεχνία απ’τις χερούκλες μου. Αδέξια-δεν αντιλέγω-αλλά συγκεκριμένη και σαφής και εν τέλει απολύτως κατανοητή στις διατυπώσεις της. Είχα σετάρει τις εικόνες μου σε υποθέματα, που είχαν πολλές και ποικίλες αφορμές-π.χ. στη τρίτη φωτογραφία της ανάρτησης βλέπετε εικόνες από τη πλατεία Κοτζιά, ενώ στη δεύτερη φωτογραφίες ηλικιωμένων. Κάπου αλλού υπήρχαν κορίτσια, τουρίστες, επιβάτες σε σταθμούς, άστεγους, κλπ1-Siesta-Book-3

Κανείς δεν μπορεί να υποχρεώσει έναν εκδότη να ασπασθεί τις όποιες απόψεις σου. Μπορεί να βάζεις χρήμα, κόπο και πνευματική προσπάθεια γι’αυτό που κάνεις αλλά κανένας εκδότης δεν είναι υποχρεωμένος να σε συμμεριστεί γι’αυτό. Έχουν οι άνθρωποι τις απόψεις τους και τις προτεραιότητες τους, που σίγουρα τις ξέρουν καλύτερα από σένα, και σε καμιά περίπτωση δεν είσαι αυτός που θα του τις ανατρέψεις. Πήγα σε τρεις εκδότες-με τους δύο είχα τετ α τετ συνάντηση και συνομιλία, με τον τρίτο, που δούλευε με πιο βιομηχανικούς όρους, κατέθετες το προϊόν σου σε κάποιον υπεύθυνο και μετά από κάποιο καιρό θα λάβαινες την απάντηση της εταιρείας. Και οι τρεις τους υπήρξαν άψογοι απέναντι μου, ο καθένας με το δικό του τρόπο αλλά η όλη προσπάθεια απέβη άκαρπη. Από τη πλευρά μου κι εγώ, επειδή δεν είμαι τσιμπούρι,βαριέμαι τα παρακάλια σαν διαδικασία, δεν επέμεινα. Μπήκαν εν τω μεταξύ και τα πρώτα οικογενειακά, προσωπικά και στο τέλος και τα οικονομικά μου ζόρια και εγκατέλειψα οριστικά το σχέδιο. Το θυμάμαι πια μόνο κάθε φορά που μετακομίζω, όταν με αυτή την εκνευριστική αφορμή το ξανασυσκευάζω. Έτσι συνέβη και χτες. Αν με ρωτούσατε μια μέρα πριν πού το είχα βάλει, ούτε πού θα θυμόμουν. Κάπως έτσι θα γίνεται και με την κάθε επόμενη μετακόμιση-όχι, στο τάφο μου, σ’αυτή τη τελική μετακόμιση, που αργεί ακόμη πολύ κουφάλα νεκροθάφτη,  δεν θα το πάρω μαζί μου.

 

bs-9780714837192* Ξέχασα να αναφέρω ότι, ενώ πάντα τράβαγα φωτογραφίες μ’αυτό το θέμα, ποτέ δεν τόχα συνειδητοποιήσει σαν αυτόνομο φωτογραφικό θέμα-ικανό δικαιολογητικό λόγο για την έκδοση ενός βιβλίου. Μέχρι που έπεσε στα χέρια μου η μνημειώδης έκδοση ενός αγαπημένου μου φωτογράφου, του σπουδαίου ιταλού magnumίστα Ferdinando Scianna: ” To sleep, perchance to dream”. Με καθήλωσε με την ομορφιά του αυτό το βιβλίο, την ευρηματικότητα του, τα υπέροχα ποιητικά του κείμενα, τον αψεγάδιαστο σχεδιασμό του, την αφάνταστα επιμελημένη του εκτύπωση.

4 Comments

Filed under Φωτογραφίες δρόμου

Νερό για τα πουλιά

.-1-Water-for-Birds-Mitropoleos-Sq.-F

Ο ορισμός της ανιδιοτέλειας: να νοιαστείς για πλάσματα που δεν θα σε πλησιάσουν καν. Πόσοι απ’τους ανθρώπους που σκέφτονται τις τόσο χρήσιμες παρεμβάσεις όπως αυτή της φωτογραφίας μας, έχουν τη χαρά να βρεθούν τετ α τετ με τους προστατευόμενους τους; Η σημασία της πράξης τους είναι ότι, ενώ λαχταρούν όσο τίποτα για μια τέτοια χαρά, δεν έχουν καμιά ψευδαίσθηση ότι σχεδόν ποτέ δεν θα την εισπράξουν.

Είχα όλη την άνεση χρόνου και την ανάλογη υπομονή να περιμένω μέχρι να μού έρθει κάποιο πουλί να κάνει χρήση της ποτίστρας. Όσο ήμουν από κάτω -και ενώ έβλεπα γύρω να πετάνε αρκετά-ούτε ένα δεν πλησίασε σε κοντινή απόσταση έστω. Να τάχω μέσ’στο πλάνο βρε αδελφέ! Νάβλεπαν στη κάμερα μου κάποιο κυνηγετικό όπλο και το ενημερωμένο τους DNA μετά από αιώνες βιωμάτων τους προφύλασσε προληπτικά; Αν δεν ήταν η ενημερωτική πινακίδα πάνω στη ποτίστρα είναι ζήτημα αν η εικόνα θα μπορούσε να λειτουργήσει πέρα από όσους είναι υποψιασμένοι για τη λειτουργία της. Τα πουλάκια που δεν ήρθαν επί τόση ώρα που τα περίμενα-κάποια στιγμή αρχίζεις και νιώθεις βλάκας μετά από τόσο χρονοβόρο αλλά απελπιστικά άκαρπο καραούλι!- βρήκαν σαν εικονικό εκπρόσωπο τους τη γραμμένη λέξη και έτσι η φωτογραφία απόκτησε την κάποια υπόσταση που προσδοκούσε. Σίγουρα όμως θάταν πολύ πιο όμορφη με τη παρουσία τους. Τώρα είναι μια καλοπροαίρετη μεν και επιμελημένη αλλά -αλίμονο!- άψυχη κατασκευή. Αν τάχα μέσ΄στο κάδρο μου θάταν ένα σπαρταριστό επεισόδιο απ’τη ζωή της πόλης.

1 Comment

Filed under Αστικές Νεκρές Φύσεις, Γαβ και νιάου κι άμα λάχει τσίου

Ελληνική Σημαία: η πιο όμορφη του Κόσμου!

Nea-Peramos-Greek-Flag-Boat-WB-DS-REV

Θα παραλλάξω λίγο το περίφημο στίχο του Ελύτη, για να μπούμε κατευθείαν στη καρδιά του θέματος:

“…Μεσ’ στη γαλάζια θάλασσα και στ’άσπρα κυματάκια…”

Σ’αυτό τον μικρό, παραλλαγμένο στίχο-συγγνώμη ποιητή!-βρίσκεται όλο το σκεφτικό της ελληνικής σημαίας, που πέρα από τον σχεδόν αυτονόητο σταυρό-χαρακτηριστικός για πολλές ευρωπαϊκές σημαίες-αναπαριστά σχηματικά το ουσιώδες στοιχείο της Ελλάδας: τη θάλασσα! Δεν ξέρω ποιος σχεδίασε τη σημαία μας-στη πραγματικότητα κανείς δεν ξέρει να πει με βεβαιότητα-αλλά σίγουρα τόκανε ή σε στιγμή μεγάλης έμπνευσης ή ήταν ένα πρώιμο ταλέντο σχεδιαστή σε εποχές που το επάγγελμα ήταν ανύπαρκτο-προπάντων στη μετεπαναστατική Ελλάδα. Το ότι τη χαρακτηρίζω τη πιο όμορφη σημαία δεν το κάνω από νοσηρό, κοντόθωρο πατριωτισμό-είμαι κοσμοπολίτης όσο λίγοι θα μπορούσαν ποτέ να είναι-αλλά έχω πολύ σαφώς σχηματισμένη επιχειρηματολογία.

Athinas-str.-Greek-Flags-Urban-Still-Life-WB-DS-ff

Η Ελληνική σημαία είναι η ΜΟΝΗ που που έχει μια εύκολα αναγνωρίσιμη και ερμηνεύσιμη οργανικότητα-όπως είπα, σχηματικά, όπως είναι λογικό για κάθε σημαία, αναπαριστά μια φυσική εικόνα: τη θάλασσα με τα κύματα της. Αλλά δεν είναι το ιδεολογικό στοιχείο ή το τοπικό-μια χώρα θαλασσινή-που είναι αυτό που τη καθιστά ασυναγώνιστη ανάμεσα σε όλες τις άλλες σημαίες του κόσμου. Τέτοιες καλές δικαιολογητικές βάσεις μπορεί να τις έχουν κι άλλες σημαίες, όμως τους λείπει η οργανικότητα που γέννησε τη δικιά μας. Έκανα ένα γύρο στο διαδίκτυο να δω τις σημαίες των άλλων κρατών. Ακόμη και αν κάποιες μοιάζουν αρκετά με τη δικιά μας-της Ουρουγουάης ας πούμε-η παρεμβολή του στοιχείου του κίτρινου χρώματος με τον ήλιο πάνω απ’τα κύματα, αδυνατίζει τη γραφική εντύπωση. Ίσως η πιο οργανική σχεδίαση σημαίας είναι αυτή των Σεϋχελλών με την πολύ παράξενη παράθεση του χρωματικού φάσματος. Καλή προσπάθεια-η ιδέα είναι φαεινή-αλλά η εκτέλεση καθόλου λειτουργική για σημαία που έχει σκοπό να κυματίσει και να εμπνεύσει.Σταδίου-ωβ3ψχψ65β

Οι σημαίες με τις ρίγες γενικά είναι εντυπωσιακές σημαίες, ειδικά όταν κυματίζουν νωχελικά μοιάζουν με δροσερό καλοκαιρινό απόβραδο και αφήνουν μια γλύκα σε όποιον τις χαζεύει. Σού φαίνεται ότι ζωντανεύουν κυματίζοντας-είναι η οργανικότητα του σχεδιασμού τους που δημιουργεί αυτή την ωραία ψευδαίσθηση, με τη διαφορά όμως ότι όσο όμορφες και νάναι-η αμερικανική ας πούμε-τα επιμέρους στοιχεία τους είναι ασύμβατα εννοιολογικά γιατί είναι ασύμβατα μορφικά, ακόμη και αν υπάρχει πλήρης αιτιολόγηση και σκεπτικό, π.χ. τα αστέρια στην αμερικανική σημαία δεν έχουν κάποια οργανική σχέση με τις κόκκινες ρίγες, κανένα στοιχείο τους δεν μπορεί να προέκυψε από το άλλο. Αντίθετα στην Ελληνική σημαία ο σταυρός, παρόλο ότι διακόπτει εν μέρει τη ροή του κυματισμού, ταυτόχρονα και λόγω του ίδιου ακριβώς χρωματισμού, γίνεται και παραλλαγή στο θέμα, μοιάζει να προέρχεται από αυτόν τον κυματισμό, σαν κάποια ανακατάταξη να έχει επισυμβεί. Είναι όμως ταυτόχρονα και ένα οπτικό παιχνίδι, του είδους που έπαιζαν αργότερα οι Op Art δημιουργοί, μοιάζει σαν ένα απίθανης ελαστικότητας σκάκι. Δεν ξέρεις ποια ακριβώς μορφή γέννησε την άλλη: ο σταυρός τα κύματα ή τα κύματα διαπλεκόμενα το σταυρό; Άσε που παίζει και πολύ δυνατά στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες-στην αρχή μάλιστα είχα σκεφθεί να βάλω μόνο ασπρόμαυρες εικόνες εδώ μέσα αλλά μέρα που είναι το άφησα για άλλη ευθετότερη στιγμή.Omonoia-celebrations-WB-DS

Είμαι από αυτούς που πιστεύουν ότι σαν πολιτισμένοι άνθρωποι έχουμε ανάγκη από σύμβολα και συμβολισμούς και ότι κάποια πράγματα, όπως ακριβώς η σημαία, οφείλουμε να τα σεβόμαστε όχι σαν πατριδοκάπηλο φετίχ αλλά σαν εικονογραφικά ενοποιητικά και όχι διχαστικά σύμβολα-πόσα έχουν μείνει άλλωστε. Είναι εύκολο να τα αμφισβητείς όλα αλλά σας διαβεβαιώ δεν είναι μαγκιά. Η μαγκιά είναι να έχεις αναφορές, που σημαίνει να ανήκεις στη κοινωνία των ανθρώπων. Και η προσφυγή στο εθνικό σύμβολο τις ώρες της χαράς και τις ώρες της οργής, λειτουργεί ασυνείδητα προς αυτόν τον ενοποιητικό σκοπό.194

Πάρτε για παράδειγμα τις διαδηλώσεις της “Πλατείας”. Έπαιξε πολύ η ελληνική σημαία τότε-άλλωστε δεν υπήρχαν κομματικά πανώ-και έπαιξε σε όλο το φάσμα το ιδεολογικό. Μπορεί κάποιοι θρασείς χρυσαυγίτες να ήθελαν να σπεκουλάρουν πατριδοκαπηλικά αλλά ο πολύς κόσμος ήξερε την ιδιαίτερη βαρύτητα που εξυπηρετούσε το εθνικό σύμβολο έξω και πάνω από τις σκοπιμότητες των νεοναζιστών, που αν τους έπαιρνε θα έβγαζαν και τη σβάστικα μαζί.

1 Comment

Filed under Editorial Photography

Η μεγάλη στιγμή της Γιάννας!

The-Olympics-(7)-WB-DS-sf

Όχι, δεν ήμουν στη Λωζάνη το 1997 να τη θαυμάσω στη στιγμή της μεγάλης της νίκης. “Την πήραμε, την πήραμε την Ολυμπιάδα!”. Μας είχε πλασαριστεί η ιδέα ότι ήμασταν εμείς που κάτι κερδίζαμε και όχι  ας πούμε τα σαΐνια της ΔΟΕ, της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής-ανάμεσα τους πολλοί βασιλικοί γόνοι με εξέχουσα θέση αυτή του προσωπικού φίλου της Γιάννας Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ. Δεν ήμουν στη Λωζάνη τότε κι έτσι δεν είχα τη χαρά να τη φωτογραφίσω στα μέρη των καταθέσεων της. Τη Γιάννα. Ήμουν όμως στην Αθήνα. Στο Ζάππειο. Εκεί που τότε “χτυπούσε ο παλμός της Ελλάδας”-πέρα από τα στήθη της πολυφίλητης Γιάννας.

Βασικά, αυτό που πάντα σκέφτομαι όταν φωτογραφίζω ένα γεγονός που δεν έχει συγκεκριμένη φωτογραφική υλικότητα-π.χ. ο τερματισμός ενός δρομέα είναι η στιγμή που σπάει τη κορδέλα ή η δολοφονία ενός πολιτικού η στιγμή του πυροβολισμού ή της πτώσης του, είναι το εύρημα για να αναπαρασταθεί αυτή η άυλη στιγμή και να εκπροσωπήσει όσο το δυνατό πιο επάξια το γεγονός. Εδώ το συμβάν ήταν πολύ πιο αφηρημένο.Ακόμη και οι παρόντες στη Λωζάνη φωτογράφοι θάπρεπε να εστιάσουν σε δύο ξεχωριστές κατευθύνσεις-πράγμα αντικειμενικά αδύνατο-προς τη πλευρά του Σάμαρανκ που ανακοίνωνε την απόφαση και προς εκείνη της Ελληνικής Επιτροπής Υποψηφιότητας. ‘Ετσι για να αποδοθεί στη πληρότητα του το γεγονός μια φωτογραφία δεν αρκούσε. Φαντασθείτε λοιπόν πόσο πιο έντονο θάταν το πρόβλημα αυτό σαν, εκ των πραγμάτων ελλειπτική, παρουσίαση για κάποιον που διεκπεραίωνε το θέμα αυτό στην Αθήνα.The-Olympics-(10)-WB-DS-rev

Συνειδητοποιούσα τη δυσκολία και προσπάθησα να βρω με ποιο τρόπο η στιγμή θα αποδοθεί κατά το δυνατό πειστικότερα σαν τέτοια. Πρόκρινα ότι αυτό θα έπρεπε να είναι πράγματι η στιγμή καθεαυτή και όχι γενικότερα ο χρόνος γύρω απ’τον οποίο θα περιστρεφόταν το γεγονός. Η εγγύτερη στη στιγμή δυνατότητα που σού δινόταν στην Αθήνα ήταν η οθόνη της τηλεόρασης. Υπήρχε μια γιγαντοοθόνη μπροστά ακριβώς απ’το Ζάππειο-ελάχιστα μέτρα από κει που έγιναν οι δύο λήψεις της ανάρτησης- αλλά δεν με βοηθούσε σ’αυτό που είχα συλλάβει. Ήθελα αληθινή έκφραση ανθρώπων και όχι ένα γενικό πλάνο που δεν θα βοηθούσε στη σαφήνεια της απολύτως εξειδικευμένης στιγμής. Κάνοντας ένα γύρω στο χώρο, που πέρα από τον πάρα πολύ και ενθουσιώδη κόσμο, είχε σε όλη του την έκταση πολλά συνεργεία τηλεόρασης, εντόπισα αυτό των φωτογραφιών της ανάρτησης. Για να πω την αλήθεια το επέλεξα κυρίως γιατί ήταν πιο κοντά στην είσοδο του Ζαππείου Μεγάρου και ακριβώς απέναντι στην γιγαντοοθόνη που προανέφερα. Είχα και τέσσερις μηχανές μαζί μου, για να είμαι σίγουρος ότι δεν θα μείνω αμανάτι από φιλμ ή μηχανή τη κρίσιμη στιγμή. Είχα με τόση σιγουριά προβλέψει το κάδρο μου, ώστε αν δείτε τις δυό φωτογραφίες με διαφορά λίγων δευτερολέπτων η μιά από την άλλη, οι διαφορές είναι ανεπαίσθητες και αφορούν όχι το κάδρο καθεαυτό όσο τις κινήσεις των ανθρώπων μέσα στα όρια του. Αυτό που θυμάμαι πολύ ζωντανά είναι η επιμονή μου να μη χαθεί ούτε για μια στιγμή το μπαλόνι του πρώτου πλάνου, που το θεωρούσα εμβληματικό της ελαφράς σοβαρότητας της στιγμής. Η στιγμή-η δεύτερη φωτογραφία της ανάρτησης-είναι όντως η στιγμή, κάτι που φαίνεται όχι μόνο από τις εκφράσεις των προσώπων-της δημοσιογράφου και του οπερατέρ δίπλα της αλλά και ιδιαίτερα από το ξεκίνημα μιας βίαιης, εκρηκτικής κίνησης των χεριών των δύο ανδρών, που στο σημείο εκείνο φλουτάρουν πια την εικόνα. Από το σταματημένο χέρι πάνω στο στήθος της γυναίκας στα άκρα δεξιά της πρώτης εικόνας-σαν να της έχει κοπεί η ανάσα, σταματώντας και το χρόνο ταυτόχρονα-πάμε στην εκκινούσα έκρηξη των χεριών στη δεύτερη.

Ακολούθησαν πολλές φωτογραφίες μετά-πιο εύκολες και λιγότερο ριψοκίνδυνες σίγουρα-του πανηγυριού που στήθηκε αμέσως μετά. Από κείνη τη στιγμή, που με τα ταπεινά μου μέσα την κατέγραψα όσο πιο πειστικά γινόταν σαν στιγμή, άρχισε για την Ελλάδα μια πορεία που κατέληξε, λίγα χρόνια μετά,  στο Καστελόριζο, με ένα απερίγραπτης ελαφρότητας διάγγελμα-(θυμάστε τα χαρωπά σημαιοστολισμένα τρεχαντήρια και τους ήχους των πνιγμένων γέλιων κάποιων παιδιών εκεί γύρω;)- διάγγελμα που εκφώνησε με τον ασυναγώνιστα αυτιστικό του τρόπο ο Γιώργος Παπανδρέου. Σήμερα, μετά τα βιώματα και της χαζοχαρούμενης Ολυμπιάδας και της πικρής, ταπεινωτικής πλην αναγκαίας Μνημονιακότητας,  οι μόνοι που δεν πήραν χαμπάρι του τι πραγματικά σήμαινε για εμάς αυτό το εφήμερο δεκαπενθήμερο πανηγύρι του 2004 είναι αυτοί που πέρασαν και τότε καλύτερα και συνεχίζουν να καλοπερνάνε μέσα στην τύρβη της πλήξης τους και της αεργίας τους: η Γιάννα και ο Γιώργος! Τι παράξενο: αυτοί οι απίστευτα ελαφρόμυαλοι άνθρωποι, τέτοιες μέρες επιστρέφουν και δηλώνουν ξανά τη παρουσία τους, σαν κάτι να θέλουν να μας ξαναζητήσουν και  σαν να μη συνέβη απολύτως τίποτα στο μεταξύ ή σαν να μην έχουν ο καθένας το δικό του μεγάλο μερτικό στη κρίση(αν η οικονομική κρίση στην Ελλάδα εκδηλώθηκε σαν κρίση δανεισμού, σκεφθείτε λοιπόν πόσο επιβάρυνε η Ολυμπιάδα την Ελλάδα με τα πρώτα ληξιπρόθεσμα ποσά ολυμπιακού δανεισμού να κουρταλούν τη  θύρα της οικονομίας μας).

Leave a comment

Filed under Editorial Photography, Γιώργος Παπανδρέου, Ολυμπιακοί Αγώνες, Ρεπορτάζ

Η Φωτογραφία στα 1500!

Pireus-Urban-Still-Life-WB-DS-r

Σε όσους λέω ότι αυτή είναι μια μαύρη, μια μακάβρια φωτογραφία, παρόλο τον φαινομενικό πρόσχαρο κολορισμό της, δεν καταλαβαίνουν αμέσως τι θέλω να πω, αν και διαισθητικά δεν νιώθουν και πολύ άνετα με την παράξενη αυτή εικόνα. Τώρα που την ξαναβρήκα στο φάκελο με τις σκαναρισμένες φωτό από slides, διαπίστωσα όμως και κάτι άλλο που, όταν το ανέφερα σε γνωστούς μου, έδειξαν έκπληξη από το πόσο παράταιρη έμοιαζε η σύνδεση. Λοιπόν αυτή η φωτογραφία μού θύμισε μια υποχρέωση που έχω αναλάβει να παρουσιάσω από εδώ μέσα τον-κρατηθείτε καλά!-τον φωτογραφικό…Ραφαήλ! Εδώ και ένα εξάμηνο βρήκα μια πλευρά -στη πορεία αποδείχτηκαν περισσότερες!-του διάσημου ζωγράφου της Αναγέννησης που τη θεωρώ φωτογραφική. Όχι απλά φωτορεαλιστική αλλά φωτογραφική, με την έννοια της σαφούς, της ξεκάθαρης διάθεσης της καταγραφής μιας πραγματικότητας σαν τέτοιας, με μια αμεσότητα και μια ακρίβεια που θα ανταγωνίζονταν τους πιο τολμηρούς φωτορεπόρτερ. Σε μια εποχή που όχι φωτογραφική μηχανή δεν υπήρχε αλλά ούτε καν η ελάχιστη υποψία της όποιας ιδέας της. Ακόμη και οι οπτικοί φακοί δεν είχαν εφευρεθεί-(αν και νομίζω ότι κάπου εκείνη την περίοδο, ίσως λίγο αργότερα, κάνουν δειλά την πρώτη εμφάνιση τους τα γυαλιά)- και δεν υπήρχε καμιά εφαρμογή τους. Τι ακριβώς έκανε αυτός ο χαρισματικός άνθρωπος και τον βάζω στη χορεία των προγόνων της φωτογραφίας, πολύ περισσότερο που αν για κάτι είναι γνωστός είναι η εξιδανικευτική τάση του που είναι αυτόχρημα αντιφωτογραφική; Την απάντηση θα τη βρούμε αρκετά σύντομα από αυτό το μπλογκ. Και το γράφω τώρα εδώ, για να δεσμευτώ και να πιάσω δουλειά. Όχι τόσο για το κείμενο-έχω με σαφήνεια σχηματίσει στο μυαλό μου τι θα γράψω-αλλά την εικονογραφική έρευνα, που σε μια πρώτη απόπειρα πριν κάνα εξάμηνο αποδείχτηκε όχι ιδιαίτερα εύκολη. Κάποιες εικόνες δεν είναι εύκολα διαθέσιμες ούτε και σε στοιχειωδώς ανεκτή ανάλυση και στη πορεία έχασα την υπομονή μου με το πολύ άκαρπο αυτό ψάξιμο. Τώρα όμως που ο καιρός είναι δροσερός και δεν με ζαβλακώνει πια η ζέστη, τα πράγματα  γίνονται κομματάκι πιο εύκολα. Αν δεν καταφέρω να βρω αυτές τις εικόνες που χρειάζομαι για το επιχείρημα μου, τότε θα τις αντιγράψω από τα βιβλία που έχω, αν και δεν ξέρω ποιο ρόλο θα παίξει το ράστερ σε κάποιες από αυτές.

Leave a comment

Filed under Αστικές Νεκρές Φύσεις