Category Archives: Φωτογραφία και Αφαίρεση

Κάντο όπως ο Mondrian-περίπου ;-)

Psyri-Urban-Still-Life-WB-DSΤόχουμε ξαναγράψει από τούτο δω το μπλογκ ότι η Φωτογραφία είναι τόσο διαφορετικής αντίληψης εικονοποιΐα από τη Ζωγραφική ώστε δεν μπορεί να υπάρχει πραγματική επιρροή της δεύτερης πάνω στη πρώτη και ότι όσοι επιχειρήσουν να το κάνουν και μάλιστα με συστηματικό τρόπο,  το βέβαιο είναι ότι θα σπάσουν τα μούτρα τους. Είναι ασύμβατοι οι ζωγραφικοί με τους φωτογραφικούς τρόπους και κάθε τυχαία ομοιότητα που μπορεί καμιά φορά να προκύπτει,  είναι ακριβώς τυχαία, περιστασιακή και επιδερμική.

Αν αυτό ισχύει μια φορά σε σχέση με τη συμβατική αναπαραστατική ζωγραφική, πολλαπλάσιες φορές ισχύει με την αφηρημένη. Έτσι κι αλλιώς δεν νοείται αφηρημένη φωτογραφία, αφού η αναπαραστατική φύση της φωτογραφίας είναι αδιαπραγμάτευτα και αξιωματικά δεδομένη όσο αφαιρετική και να θέλει να δείχνει. Κάτι έχεις μπροστά σου και φωτογραφίζεις, ακόμη και αν είναι επίπεδο, χωρίς καμιά υφή και αδιατάρακτα μονοχρωματικό όπως ένας φρεσκοβαμμένος άσπρος τοίχος ή ένας ασυννέφιαστος γαλανός ουρανός.

Όμως η ζωγραφική έχει μια προϊστορία και έχει βάλει τους κανόνες της σύνθεσης που είναι ακριβώς ίδιοι και για τη φωτογραφία. Ακριβώς ίδιοι δηλαδή για οτιδήποτε συμβαίνει σε μια επίπεδη επιφάνεια. Με αυτή την έννοια τότε και η αφηρημένη τέχνη μπορεί να επηρεάσει τη φωτογραφία γιατί ποτέ, σε καμιά περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας η έννοια της σύνθεσης δεν είχε τόση σημασία στην εικονοποΐα όσο στην αφηρημένη ζωγραφική. Αν δεν υπήρχε αυτό το ελάχιστο-η σύνθεση-που είναι όμως τόσο απίστευτα πολύ ταυτόχρονα, ιδιαίτερα όταν γίνεται με αισθαντικό και αισθητικά άρτια θεμελιωμένο τρόπο, τότε δεν θα υπήρχε καν η ανάγκη να κάνεις αφηρημένη τέχνη. Θα έφτανε και θα περίσσευε να κοιμάσαι.

Advertisements

Leave a comment

Filed under ...και λίγη Θεωρία!, Editorial Photography, Αστικές Νεκρές Φύσεις, Φωτογραφία και Αφαίρεση

Έγινε παρεξήγηση

Landscape-with-Shadow-Adrianou-Str.-WB-DS-2Αν κάτι το γνωρίσεις καλά, μοιραία,  από κάποια στιγμή και πέρα μπορείς, εμβαθύνοντας,  να αποστασιοποιηθείς τόσο πολύ από αυτό και το βλέπεις πια τόσο πολύ αντικειμενικά ώστε να μπορείς να το αναγάγεις ακόμη και στην πρωτεϊκή του ουσία. Και η ουσία, η αντίληψη της ουσίας, είναι η αφαίρεση, είναι η γενική του αρχή, το αίτιο του, ο πυρήνας του αίτιου του.

Ένας δρόμος που ξέρω πολύ καλά, που ξέρω κάθε πέτρα του, κάθε χορτάρι του και ποιο σύννεφο περνά, ποια μέρα, για να αφήσει πού τη σκιά του, είναι η οδός Αδριανού-ειδικά το τμήμα της από το σταθμό του Θησείου μέχρι την οδό Άρεως στο Μοναστηράκι. Εδώ σ’αυτό το δρόμο έχω τραβήξει κάποιες χιλιάδες φωτογραφίες και πολλές πολλές εκατοντάδες από αυτές τις έχω τυπώσει κιόλας. Όλη η γνώριμη θεματική μου μπορεί άνετα να συμπυκνωθεί σ’αυτό το δρόμο μόνο. Όλες οι εκδοχές εικονογραφίας που έχω αναπτύξει στα πάνω από 25 χρόνια ενεργητικού φωτογραφικού βίου μπορούν να βρεθούν σ’αυτό τον σχετικά μικρό δρόμο: φωτογραφία δρόμου, τοπίο, αρχιτεκτονική φωτογραφία, αστική νεκρή φύση, πορτραίτο. Όλα εδώ. Εδώ ακριβώς έκανα και τις πιο τολμηρές αφαιρετικές εικόνες μου-μια δυό νομίζω πως έχω ήδη αναρτήσει αλλά δεν θυμάμαι με ποια ετικέτα τις καταχώρησα.

Για να δουλέψεις αφαιρετικά πρέπει να έχεις τόσο πολύ εμπεδώσει το στοιχείο που θα επεξεργαστείς αφαιρετικά ώστε, καταντάει η αφαίρεση να είναι σχεδόν το παιδί της εξειδίκευσης. Η αφαίρεση να γεννιέται από την εμπερίστατη σπουδή της λεπτομέρειας ή από το αντίθετο της, τη πυκνοσυγκερασμένη γενίκευση. Επειδή αυτή τη φάση, σαν φωτογράφος δρόμου,  την κάνεις όχι στο στούντιο, όπου είσαι μόνος και δεν τρέχει τίποτα με ποιο τρόπο δουλεύεις αλλά στο δρόμο, πολλές φορές μπροστά σε κόσμο, σε πολύ κόσμο,  το να σε βλέπουν καθηλωμένο μπροστά σε έναν άδειο τοίχο να τον σημαδεύεις με τη κάμερα, ενέχει το σοβαρό κίνδυνο να σε περάσουν και λίγο σαλεμένο-το λίγο ασφαλέστατα και είναι ευφημισμός! Αν κάτσω να παραθέσω το ποια σχόλια έχω ακούσει όλα αυτά τα χρόνια στη διάρκεια των λήψεων-αυτών που στους τρίτους φαίνονται ανεξήγητες και τελικά παράλογες, μια πολύ ιδιότυπη έκδοση θα εγκαινίαζε ένα νέο είδος καλλιτεχνικής παραφιλολογίας: τη παρεξήγηση.

Leave a comment

Filed under Αστικές Νεκρές Φύσεις, Τοπίο, Φωτογραφία και Αφαίρεση, Φωτογραφίες δρόμου

Ένας κονστρουκτιβιστής στην Αθήνα

IMG_0002-copyFPSDDSΕξυπακούεται ότι μια φωτογραφία-εκ των πραγμάτων-δεν μπορεί ποτέ να είναι αφηρημένη, αφού πάντα κάτι πραγματικό αναπαράγεται με το κλικ. Μπορεί όμως πολύ άνετα να είναι αφαιρετική. Δηλαδή να μην αναπαράγει μια εύκολα και άμεσα αναγνωρίσιμη πραγματικότητα. Ο σκοπός μιας τέτοιας φωτογραφίας δεν είναι ούτε το τρυκ ούτε το puzzle. Βασικά αυτό που σε κάνει να το τολμήσεις κάτι τέτοιο είναι η ανάγκη να τονίσεις με κάπως ιδιαίτερα εμφατικό τρόπο τη γοητεία που σού ασκεί η φόρμα. Τουλάχιστον εγώ όσες φορές το τόλμησα αυτό ήταν το στοιχείο που με διέγειρε.

Σαν φωτογράφος είμαι και συνειδητός παραστατικός καλλιτέχνης και σκληροπυρηνικά ρεαλιστής. Σε καμιά περίπτωση λοιπόν δεν θεωρώ ότι το να κάνω από καιρό σε καιρό μια οριακής αναγνωρισιμότητας εικόνα-σιγά την οριακότητα κιόλας!-ξεφεύγω από τα προγραμματικά πλαίσια της τέχνης μου. Η εικόνα της ανάρτησης -σκαναρισμένη μόλις πριν μια ώρα!-ξεχασμένη εδώ και 25 χρόνια σε κάποιο άλμπουμ, είναι ό,τι πιο αφαιρετικό έχω τολμήσει ποτέ. Θυμάμαι όμως πολύ καλά ότι τραβώντας την-είναι φωτογραφία δρόμου! ένα άδειο μαγαζί -με ολοκαινούργια τζάμια, γι’αυτό και οι προειδοποιητικές κόκκινες ταινίες- προς ενοικίαση κάπου στη πλατεία Καραϊσκάκη-έβλεπα μπροστά μου τον Malevich και τον ζωγράφο και φωτογράφο Rodchenko, όμως το κιγκλίδωμα της μεταλλικής κυκλικής σκάλας παραπέμπει κατευθείαν στον μεγάλο Vladimir Tatlin και το φοβερό-αλίμονο απραγματοποίητο!- μνημείο του για την Τρίτη Διεθνή.

Μαζί με τον Αϊζενστάιν ο Τάτλιν εκπροσωπεί ό,τι ιδιοφυέστερο έδωσε η Οκτωβριανή Επανάσταση. Το ουτοπικό σχέδιο για την Τρίτη Διεθνή είναι ένα αληθινά πολύ μεγάλης πνοής όραμα.

Μαζί με τον Αϊζενστάιν ο Τάτλιν εκπροσωπεί ό,τι ιδιοφυέστερο έδωσε η Οκτωβριανή Επανάσταση. Το ουτοπικό σχέδιο για την Τρίτη Διεθνή είναι ένα αληθινά πολύ μεγάλης πνοής όραμα.

Γενικά είναι μια φωτογραφία που πολύ διασκέδαζα όταν την έδειχνα, γιατί εισέπραττα τις πιο απίθανες αντιδράσεις: οι κουλτουριάρηδες εκστασιάζονταν και οι πιο συμβατικοί φωτογραφόφιλοι ξενίζονταν με την “στροφή” μου-άλλαξες στυλ; μού έλεγαν! Κι όμως είναι μια απολύτως ρεαλιστική φωτογραφία. Έτσι τη συνέλαβα-η σκάλα και η παραπομπή στον Τάτλιν ήταν το κίνητρο, καθαρά ρεαλιστικό κίνητρο δηλαδή. Αλλά έτσι είναι τα ανθρώπινα. Εδώ ακόμη και στη σαφήνεια ενός απτού φιλιού και όμως τού δίνονται χίλιες δυό διαφορετικές ερμηνείες, στη φωτογραφία θα κολλήσουμε;

Leave a comment

Filed under Φωτογραφία και Αφαίρεση