Στριμωγμένος Θεός

30dec2016-durer-hand-pireos-str-nikosroccos-dsΑπό τα τρία μεγάλα μυαλά της Βόρειας Αναγέννησης, Jan van Eyck-Albrecht Dürer-Hans Holbein ο νεώτερος, ο Dürer έχει αποδειχτεί, χάρη κυρίως στο συγκριτικά μεγαλύτερο αριθμό σχεδίων του, το μακράν αναλυτικότερο. Και κανένα από τα σχέδια του δεν είναι τόσο μαγικά αναλυτικότερο, χωρίς την ελάχιστη υποψία ενοχλητικής, ακαδημαϊκού χαρακτήρα, σχολαστικότητας όσο το εμβληματικό σχέδιο του με τα προσευχόμενα χέρια του αποστόλου.Είναι ένα έργο που έχει καταγοητεύσει εκατομμύρια ανθρώπων και εκατοντάδες γενιές τους διαχρονικά. Θυμάμαι πιτσιρικάς να προσπαθώ-αλίμονο πολύ αδέξια!-να προσεγγίσω σχεδιαστικά αυτό το ανεπίληπτης ομορφιάς έργο και πάντα να σκοντάφτω στην αξεπέραστα εμπεδωμένη αναλυτική του δύναμη, τόσο απαγορευτικά δυσπρόσιτη για ένα έφηβο. Οργωμένο από εκατοντάδες μικρές γραμμές, άλλες με μαύρο μελάνι και άλλες λευκές για τονισμό, όλες λειτουργικές αυτής της πρωτοφανούς, θηριώδους και σοφά υπολογισμένης ανάλυσης αλλά και ταυτόχρονα τόσο λειτουργικές της μυστηριώδους εκφραστικής δύναμης της εικόνας. Είναι ακριβώς έργα σαν κι αυτό που με έκαναν να εκτιμήσω καλύτερα τις αρετές της βόρειας αναγεννησιακής τέχνης και ιδιαίτερα της κάπως υποτιμημένης συγκριτικά με την ιταλική, γερμανικής τέχνης της περιόδου. Γιατί ναι μεν ο Ντύρερ είναι ασυζητητί το αληθινά οικουμενικότερο μυαλό ολόκληρης της γερμανικής αναγέννησης-ο Λεονάρντο ντα Βίντσι του Βορά, όπως προσφυώς έχει χαρακτηριστεί- αλλά και ο Χολμπάιν, ο Cranach, ο Altdorfer, ο Grünewald ή και ονόματα ίσως λιγότερο οικεία στα αφτιά μας όπως του Hans Baldung Grien,  Manuel Deutsch, Wolf Huber, Urs Graff και άλλων με το εξαιρετικά πλούσιο και γλαφυρότατο, ιδιαίτερα το σχεδιαστικό, έργο τους αποδεικνύουν ένα καθόλου αμελητέο συγκροτημένο καλλιτεχνικό στερέωμα της αληθινά υψηλότερης κλάσης.

durer

Άλμπερτ Ντύρερ: Προσευχόμενα Χέρια. Albertina Museum, Vienna

Το μνημειακών διαστάσεων γκράφιτι στην οδό Πειραιώς έχω μάθει ότι ουσιαστικά είναι μια εικαστική παρέμβαση της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, σε ιδέα και επίβλεψη κάποιου σπουδαστή-Τσάκωνας Παύλος το όνομά του- και εκτέλεση από σχετικό με τη δραστηριότητα τέτοιων μνημειακών τοιχογραφιών συνεργείο,  γι’αυτό και το πολύ υψηλής ποιότητας τελικό αποτέλεσμα. Δεν ξέρω ποιο είναι ακριβώς το ερμηνευτικό σκεπτικό αυτής της προσαρμογής του έργου στο τοίχο της πολυκατοικίας. Η ανάγκη ερμηνείας προκύπτει γιατί αυτή η προσαρμογή έχει το ιδιότυπο της αναστροφής και αντιστροφής της εικόνας και που αντί τα χέρια να δέονται προς τα πάνω-λογικό και αναμενόμενο αν αντιλαμβανόμαστε το Θείο σαν κάτι υπερκείμενο της κεφαλής μας- η σύλληψη του σπουδαστή, που αρχικά ίσως να κινήθηκε από πιο πεζά κριτήρια, μορφικά ας πούμε και όχι ερμηνευτικά, σηκώνει πολύ περισσότερες από μια ερμηνείες και αυτό είναι που κάνει αυτή την ιδιοφυή εικαστική παρέμβαση ακόμη πιο συναρπαστική. Δεν ξέρω ποια ερμηνεία έχει δώσει ο ίδιος ο δημιουργός της ιδέας. Κάπου είχα διαβάσει ότι ουσιαστικά με την αντιστροφή έχουμε και ανάλογη αλλαγή του πρωταγωνιστή: δηλαδή δεν είναι κάποιος θνητός που προσεύχεται αλλά αντίθετα ο ίδιος ο Θεός και ότι με ένα κάποιο τρόπο αυτή η προσευχή και η εσώτερη ανάγκη της να γίνει συναρτάται με την οικονομική κατάσταση που επήλθε με την αφορμή των Μνημονίων. Αν ακολουθήσουμε την ερμηνευτική προσέγγιση που θέλει αυτά τα χέρια να είναι του Θεού η αλλαγή φοράς, κατεύθυνσης των χεριών σε μένα δίνει άλλη, συνεπέστερη προς την επιλεγμένη αυτή κατεύθυνση ερμηνεία. Δεν είναι ο Θεός που προσεύχεται για την ανθρωπότητα-αυτό είναι αντίφαση, αντινομία επί της ουσίας. Η αλλαγή κατεύθυνσης των χεριών σημαίνει ότι όντως ο Θεός προσεύχεται προς την ανθρωπότητα αλλά σαν εξυψωμένης στο ρόλο της Θεότητας πια η ίδια και σαν ταπεινού και εξαρτημένου από αυτή υπηρέτη της πια του ίδιου του θεού(τέρμα πια το κεφαλαίο για τον κύριο 😉 ). Η Ανθρωπότητα σαν υπέρτατη Θεότητα και ο καταργημένος και εκπεσών θεός-ένα έρμαιο της ολικής αδυναμίας του μαμούθ, απομεινάρι από την εποχή των παγετώνων του νου που τη ξέρουμε σαν θρησκευόμενη ανθρωπότητα-πιστός, πρόθυμος και ταπεινωμένα υποτακτικός  υπηρέτης της πια!dureres-hands-pireos-str-nikos-roccos

Έχω πολλές και πολύ διαφορετικές λήψεις και από διαφορετικές χρονικές στιγμές κάθε φορά, αυτής της ανοικονόμητης για τα μέτρα του νορμάλ φακού μου παρέμβασης-δεν είμαι σίγουρος αλλά νομίζω ότι έχω κάνει κι άλλη μία σχετική ανάρτηση ξανά εδώ. Αυτή η νεώτερη εκδοχή που καταθέτω σήμερα-η πρώτη φωτογραφία της ανάρτησης-ουσιαστικά έρχεται να επιβεβαιώσει την ερμηνευτική θεωρία που κατέθεσα, αφού παρουσιάζω τα χέρια του θεού στριμωγμένα ανάμεσα σε ανθρώπινες κατασκευές. Κατά κάποιο τρόπο δηλαδή, εγκλωβισμένα, φυλακισμένα και εκλιπαρώντας κάποιον-οποιονδήποτε!-περαστικό άνθρωπο από εκεί για έλεος και συγγνώμη προς τον οριστικά και τελεσίδικα εκπεσόντα θεό!

Advertisements

Leave a comment

Filed under Albrecht Dürer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s