Φωτογραφία και Αφήγηση

30dec2016-black-couple-shoe-laces-kaniggos-sq-nikosroccos-bwΜε την αφορμή του θανάτου του John Berger, κάποια ανάρτηση σε ελληνικό φωτογραφικό μπλογκ με παρέπεμψε σε μια συζήτηση που είχε ο μεταστάς με την Susan Sontag και με θέμα την Αφήγηση. Φαντάστηκα ότι, επειδή και οι δυό τους έχουν ασχοληθεί εκτεταμένα με την “Εικόνα”  και συνδυαστικά με την παραπομπή του φωτογραφικού μπλογκ ότι, με κάποιο τρόπο, η συζήτηση θα περιστρεφόταν στο εάν και πώς η εικόνα αφηγείται. Δυστυχώς δεν ήταν κάτι τέτοιο, άσε που η ίδια η συζήτηση εξελίχτηκε σε τραγελαφικό ντεραπάρισμα, εξαιτίας του Μπέρτζερ, που συγκριτικά με την νηφάλια και σίγουρη όσο και διαυγή, ακριβολόγα, καίρια και ουσιαστική Σόνταγκ αποδείχτηκε απελπιστικά λίγος για να διεξέλθει ένα τόσο απαιτητικό θέμα, που προφανώς δεν κάτεχε με τη δέουσα επάρκεια. Όμως αφήνοντας τους δύο αυτούς συνομιλητές πια κατά μέρος-(όσοι θέλουν να χάσουν άσκοπα το χρόνο τους με τις νεφελώδεις αερολογίες του μακαρίτη, τους παραπέμπω εδώ ) -ένα ερώτημα πλανάται διαχρονικά: αφηγείται η Φωτογραφία; Ή για να το θέσουμε πιο γενικά: αφηγείται, μπορεί να αφηγηθεί μια εικόνα μόνη της, οποιαδήποτε μπορεί να είναι αυτή: φωτογραφία, σκίτσο, πίνακας ζωγραφικής;brother-and-sister-shoelaces-ermou-str-nikos-roccos-%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%bf%cf%82-%cf%81%cf%8c%ce%ba%ce%ba%ce%bf%cf%82-bwΠροφανέστατα και μπορεί να αφηγηθεί. Εδώ μπορεί να αφηγηθεί μια πέτρα μόνη της στην έρημο!Με την ευρεία έννοια και ανάλογα φυσικά με τη διανοητική ευελιξία και δεκτικότητα αυτού που βλέπει μια εικόνα μια φωτογραφία και μπορεί να αφηγηθεί και εν τοις πράγμασι αφηγείται-που είναι κάτι διαφορετικό από το περιγράφει σαν συνέπεια του καταγράφει-αλλά ΚΥΡΙΩΣ ενεργοποιεί την( έμφυτη σε όλους μας) αφηγηματική ορμή στον ίδιο το θεατή της!shoe-shine-syntagma-sq-nikosroccosΝα διευκρινίσουμε εδώ ότι μιλάμε για μία εικόνα κάθε φορά και την όποια αφηγηματική δυνατότητα μπορεί να μάς διαθέσει. Είναι εντελώς άλλης τάξης μιά σειρά εικόνων, που αυτονοήτως αφηγούνται πια-μια τέτοια τεχνική παραπέμπει κατευθείαν στο σινεμά εξάλλου, από το οποίο και τελικά προέρχεται. Πρόχειρα και εντελώς ενδεικτικά αναφέρω δύο εμβληματικά αλλά και τόσο αντίθετα μεταξύ τους παραδείγματα: του Elliot Erwitt από τη μιά και του Duane Michals από την άλλη. Επίσης είναι εντελώς διαφορετικό θέμα μια μονταρισμένη εικόνα που όμως ενσωματώνει αφηγηματικά στάδια ή επεισόδια μάλλον μέσα στην επιφάνεια της και που προϋποθέτει την επαναληπτική παρουσία των όποιων πρωταγωνιστών της αφήγησης,έμψυχων και άψυχων-τεχνική προερχόμενη επί της ουσίας από τους μεγάλους αφηγηματικούς κύκλους των τοιχογραφιών, που καμιά φορά, εντελώς απροσδόκητα και φυσικά εξ ανάγκης, την υιοθετούσαν ακόμη και αισθαντικοί και σοφιστικέ καλλιτέχνες-θυμάμαι για παράδειγμα το Βελάσκουεθ και το εντελώς ατύπικο υπό αυτή την άποψη έργο του με τους ερημίτες αγίους Αντώνιο και Παύλο.

Παραθέτω τρεις φωτογραφίες μου που μοιάζουν συναφείς θεματικά. Μέσα από τη σύγκριση τους μπορεί κάποιος πολύ εύκολα να καταλάβει και τη ξεχωριστή αφηγηματική δυναμική της κάθε μιας χωριστά. Και εκεί που αρχικά νομίζεις ότι κάνεις τρεις διαφορετικές περιγραφές, συνειδητοποιείς ότι στη πραγματικότητα είναι τρεις ξεχωριστές αφηγήσεις. Από κει και πέρα είναι στο μυαλό του κάθε θεατή να τις εμπλουτίσει περαιτέρω αφηγηματικά με τον ίδιο απαράλλαχτο τρόπο που το κάνει και ο κάθε αναγνώστης ακόμη και του πιο εκτεταμένου πολύτομου μυθιστορήματος.

Advertisements

Leave a comment

Filed under ...και λίγη Θεωρία!, Φωτογραφίες δρόμου, street photography

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s