Ανασφαλής Ιμπεριαλισμός!

x487-9105

Αν και δεν την έχω επισκεφθεί-δεν έχω καν ταξιδέψει στην Αμερική!-από όλα τα μεγάλα αμερικανικά μουσεία αυτό που υποληπτόμουν περισσότερο ήταν η Εθνική Πινακοθήκη της Γουάσινγκτον. Γιατί; Γιατί είναι ένα μουσείο που δημιουργήθηκε με προθέσεις μεθοδολογικής σοβαρότητας και υπευθυνότητας που στόχευε όχι τόσο στον φθηνό εντυπωσιασμό -(αν και όταν μιλάμε για υψηλή τέχνη όπως αυτή που στεγάζεται σε μεγάλα μουσεία όπως αυτά ο όρος φθηνός μοιάζει πολλαπλά άτοπος)-των μεγάλων επώνυμων δημιουργών και των αριστουργημάτων τους, όσο συνδυασμένο φυσικά με το αίτημα της υψηλής ποιότητας στην αντιπροσωπευτικότητα και την ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΤΗΤΑ που ένα τέτοιο ίδρυμα πρέπει να -και καταστατικά έτσι είχε αποφασιστεί- να υπηρετεί.

 

Η Εθνική Πινακοθήκη της Γουόσινγκτον καταστατικά ακολούθησε δύο προγενέστερα επιτυχημένα ευρωπαϊκά παραδείγματα: την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου και τη Πινακοθήκη του Βερολίνου. Υπήρχαν μικρής σημασίας διαφοροποιήσεις που περισσότερο είχαν να κάνουν με το γεγονός ότι η νέα αυτή αμερικανική συλλογή-Η ΜΟΝΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΣΤΙΣ ΗΠΑ!-ήταν συγκριτικά πολύ φτωχότερη σε αριθμό έργων και έτσι ενσωμάτωσε και τμήματα Γλυπτικής, Διακοσμητικών Τεχνών και Σχεδίων και Χαρακτικών. Πράγμα θεμιτό, διαφορετικά το μουσείο θα ήταν καταδικασμένο.άδικα, σε υποδεέστερη τάξη μεγέθους με τα χρονικά προγενέστερα ευρωπαϊκά του αντίστοιχα που ήθελε να μιμηθεί.

 

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 το μουσείο ακολούθησε απαρέγκλιτα την αυστηρή μεθοδολογική γραμμή που είχε υιοθετηθεί ήδη από την ημέρα της ίδρυσης του. Ποιότητα, αντιπροσωπευτικότητα και εγκυκλοπαιδικότητα ήταν το τρίπτυχο της προγραμματικής του διακήρυξης και εφαρμογής. Δηλαδή η συνολική δυτικοευρωπαϊκή τέχνη αντιπροσωπευμένη ισότιμα με όλες τις επί μέρους εθνικές της σχολές και αναλογικά με τη βαρύτητα της συμβολής της καθεμιάς-σ’αυτό το πρότυπο της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου υπήρξε βαρύνουσας σημασίας επιλογή: εκεί μπορεί κανείς να δει με πόσο διακριτικό τρόπο οι βρετανοί παρουσιάζουν την εθνική τους σχολή στα πλαίσια της ευρωπαϊκής τέχνης, παρόλο ότι θα μπορούσαν να έχουν μια ασύγκριτα μεγάλη συλλογή. Στη πραγματικότητα επιλέγουν μόνο λίγα καλά δείγματα και τα υπόλοιπα τα στέλνουν στο αρμοδιότερο για τη βρετανική τέχνη μουσείο που είναι η Tate Gallery!

 

Κάπου λοιπόν στις αρχές της δεκαετίας του 1990-καθόλου συμπτωματικά όταν οι ΗΠΑ επιβεβαιώθηκαν σαν η μόνη Υπερδύναμη του πλανήτη-η επιλογή αυτή της Εθνικής Πινακοθήκης της Γουάσινγκτον άλλαξε. Άρχισαν να μπαίνουν στο μουσείο καραβιές ολόκληρες αμερικανικής τέχνης-ακόμη και μη λόγιας, λαϊκής τέχνης, που μόνο κατ’εξαίρεση θα μπορούσαν να έχουν θέση σε ένα μεγάλο μουσείο λόγιας τέχνης-αναφέρομαι ας πούμε στον Τελωνοφύλακα Ρουσώ(Douanier Rousseau). Δεκάδες επί δεκάδων πίνακες του νεώτερου αμερικανικού μοντερνισμού, που η θέση τους ήταν και είναι στα πιο εξειδικευμένα μουσεία, της ίδιας της Γουάσινγκτον, όπως το Σμιθσόνιαν ή το-κλειστό πια λόγω αυτής της αλλαγής πολιτικής της αμερικανικής διοίκησης- Κόρκοραν.

 

Όλη αυτή την περιγραφή της κατάστασης δεν την έκανα για να αναφερθώ σε ένα φωτογραφικό μπλογκ για τις συλλογές ζωγραφικής ενός μουσείου αλλά ότι το ίδιο ακριβώς πνεύμα διατρέχει και το ακόμη πιο καινούργιο τμήμα του μεγάλου αυτού μουσείου, το Φωτογραφικό του τμήμα. Με μιά όμως διαφορά: ότι τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στην αλλαγή του χαρακτήρα του μουσείου αυτού, στο φωτογραφικό του τμήμα είναι ακόμη εντονότερα, σχεδόν παροξυσμικά θα έλεγα στην εκδήλωση τους. Την αφορμή για μιά τέτοια μελαγχολική διαπίστωση μού την έδωσε μια έκδοση της Εθνικής Πινακοθήκης της Γουόσινγκτον με τον τίτλο-τόσο υπαινικτικά δίσημο στα συμφραζόμενα αυτού του κειμένου-“The Altering Eye”. Εκεί με φρίκη αλλά και με μελαγχολία διαπιστώνει κανείς ότι κάθε ιδέα εγκυκλοπαιδικότητας και αμερόληπτης προσέγγισης της τέχνης της φωτογραφίας έχει οριστικά και τελεσίδικα εγκαταλειφθεί προς όφελος μιας κραυγαλέας ανάδειξης της αμερικανοκεντρικότητας. Καμιά μέριμνα εκ μέρους του Μουσείου να τηρηθούν οι-έστω προσχηματικές βρε αδελφέ!-ισορροπίες στην αντιπροσωπευτικότητα των διαφόρων σχολών και ονομάτων. Στις σχεδόν τριακόσιες τόσες εικόνες του βιβλίου-και κατά τα γραφόμενα των συντακτών αναλογικά και της ίδιας της συλλογής-παρουσιάζονται-ενδεικτικά αναφέρω σωρεία εικόνων του Irving Pen και του Richard Avedon-αναφέρω τους πιο καλλιτεχνικά αμφιλεγόμενους, ξεδιάντροπα όμως εμπορικούς φωτογράφους-και από μόνο μία του August Sander, του Henri Cartier Bresson και καμιά του Josef Koudelka ή του Sudek! Έχει τον νυσταλέα παγερό αμερικανό Mapplethorpe αλλά ούτε μία εικόνα του εκρηκτικού Helmut Newton!. Μπόλικες του-επίσης αμερικανού!-Eggleston αλλά ούτε δείγμα του Martin Parr.

 

Τί μπορεί να σημαίνει όλο αυτό, σε επίπεδο συμβολισμού τουλάχιστον και σε ό,τι μπορεί να αντιστοιχεί στον συλλογικό εθνικό ψυχισμό των αμερικανών όπως τον διεκπεραιώνει η αμερικανική διοίκηση; ανασφάλεια και συμπλέγματα που αλίμονο μας αν παγιωθούν και διαχυθούν ευρύτερα και βαθύτερα.

Advertisements

1 Comment

Filed under Ιστορία της Φωτογραφίας, Μουσεία

One response to “Ανασφαλής Ιμπεριαλισμός!

  1. Pingback: Ο μεγαλόσχημα κουτοπόνηρος κος Szarkowski | camerart

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s