Ο καθένας με το πόνο του

Ambrosiana-Milano-Pietá-Laocoon-Nikos Roccos-Νίκος Ρόκκος

Η Αμβροσιανή Βιβλιοθήκη του Μιλάνου είναι ένα από τα πιο παλιά αλλά και τα πιο σεβαστά πνευματικά καθιδρύματα ολόκληρης της Ιταλίας. Στεγάζει μια μυθική βιβλιοθήκη όπου ανάμεσα στους ασύγκριτους θησαυρούς της συγκαταλέγονται ονόματα όχι λιγότερο περιώνυμα όπως αυτό του Λεονάρντο ντα Βίντσι και το θρυλικό του Codex Atlanticus, το έργο με το οποίο ο Λεονάρντο φιγουράρισε αυτοδίκαια πια ανάμεσα στα ερευνητικότερα μυαλά της ανθρωπότητας.

Μπαίνοντας λοιπόν στο κτήριο της Βιβλιοθήκης είναι πολύ λογικό και αναμενόμενο να κυριαρχείσαι από ένα δέος που περισσότερο το προκαλεί ο θρύλος του ιδρύματος παρά το ίδιο το κτήριο που συγκριτικά με άλλες βιβλιοθήκες είναι πολύ πιο συνεσταλμένο και διακριτικό. Δεν υπάρχει τίποτα μεγαλόστομο, τίποτα κραυγαλέο. Με μία εξαίρεση, που κι αυτή συγκριτικά με άλλες περιπτώσεις φαντάζει αμελητέα σαν πομπώδης διατύπωση: είναι αυτό που ακριβώς απεικονίζει η φωτογραφία της σημερινής ανάρτησης.

Δύο γύψινα εκμαγεία δύο εμβληματικών έργων τέχνης: ο ελληνιστικός Λαοκόοντας δεξιά και η μιχαηλαγγελικά αναγεννησιακή Pietá. Στα πλαίσια μιάς εναγώνιας επίδειξης μνημειώδους εγκυκλοπαιδικότητας οι ιθύνοντες του ιδρύματος έκριναν θεμιτό και επιβεβλημένο να εγκαταστήσουν στο στρατηγικό σημείο όπου η Βιβλιοθήκη επικοινωνεί με τη Πινακοθήκη αυτά τα δύο εμβληματικά έργα ώστε σημειολογικά με αυτή την εγκατάσταση να πουν πολλά με λίγα-λέμε τώρα! Όμως τα ίδια βάθρα-που είναι ουσιαστικά βάθρα του σκεπτικού των ιθυνόντων-δεν μπορούν με τίποτα να συμφιλιώσουν δύο εκ των πραγμάτων ασυμφιλίωτα -και θεματικά και συνθετικά και ιστορικά και αισθητικά- έργα τέχνης. Είναι τόσο διαφορετικά τα συμφραζόμενα που δημιούργησαν αυτά τα δύο έργα τέχνης ώστε στοιχειώδης επίγνωση αυτού του γεγονότος θα ήταν αρκετή για να αποτρέψει οποιαδήποτε σκέψη για συνύπαρξη τους. Είναι βέβαια πολύ γνωστό ότι ο Μικελάντζελο ήταν από τους ενθερμότερους θαυμαστές του ελληνιστικού αριστουργήματος όταν αυτό βρέθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα στη Ρώμη. Αν το έργο αυτό τον είχε επηρεάσει στη δημιουργία της ανεπίληπτης Πιετά του θα υπήρχε έστω μια δικαιολογητική βάση για τη συνύπαρξη τους στον ίδιο χώρο, στον ίδιο τοίχο σε ένα κοινό, διακοσμητικό συμφραζόμενο αλλά συμβαίνει η Πιετά να έχει δημιουργηθεί αρκετά χρόνια πριν την ανακάλυψη του έργου.

Εν πάση περιπτώσει αν αυτή η αταίριαστη συνύπαρξη εντοπιζόταν αλλού θα μπορούσε να κατανοηθεί αυτή η αγχωμένη διακοσμητική υπερβολή αλλά στο χώρο όπου υπηρετούνται η γνώση και η ιστορία παράλληλα με την αισθητική, είναι εντελώς άτοπη μια τέτοια υπερβολή. Τα γράφω αυτά γιατί αυτή η εγκατάσταση είναι σχετικά νεώτερη συγκριτικά με την ίδια την ιστορία του ιδρύματος, που πηγαίνει πίσω στα μέσα του 17ου αιώνα και που οι τότε πολυμαθείς ιδρυτές της δεν θα προέβαιναν ποτέ σε μια τέτοια ιερόσυλη για το επίπεδο των γνώσεων τους συμπαράθεση. Ακόμη και ένας ανιστόρητος επισκέπτης μπορεί να αντιληφθεί το ασύμβατο μιας τέτοιας αταίριαστης συνύπαρξης και το μόνο που θα είχε να βρει κοινό ανάμεσα στα δύο γλυπτικά συμπλέγματα είναι ότι το κάθε ένα ξεχωριστά αναπαριστά γονεϊκά ζόρια!

Advertisements

Leave a comment

Filed under Μουσεία

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s