Φωτογραφικότητα και Σύμβολο

........national-Guard-Unknown-Soldier-WB-DS

Ό,τι φωτογραφίζεις και ό,τι φωτογραφίζεται, δεν είναι κατ’ανάγκη και φωτογραφικό. Δεν έχει δηλαδή αυτή την ιδιαιτερότητα που είναι ίδιον της φωτογραφίας-αφήνοντας κατά μέρος το αυτόματα και μηχανικά παραγόμενο της πιστότητας της αναπαράστασης που καθόλου τυχαία την αποκαλούμε πια φωτογραφική. Για να είναι κάτι φωτογραφικό πρέπει να είναι με τον τρόπο του αντισυμβατικό. Να ξεφεύγει από την αναμενόμενη νόρμα, που πρωταρχικά είναι η με την στενή έννοια καταγραφή και η όλη μεθοδολογία της. Να ξεφεύγει όμως από μια τέτοια νόρμα όχι από προγραμματισμό, γιατί τότε δια της πλαγίας οδού επανακάμπτει στη σύμβαση, που απλά συμβαίνει να είναι μιά άλλη σύμβαση. Είναι κάτι φωτογραφικό όταν όχι απλά καταγράφει αλλά όταν συλλαμβάνει μια κατάσταση στα εντελώς αναμενόμενα και συμβατά απρόβλεπτα της! Σολοικισμός; Όχι ακριβώς. Είσαι φωτογραφικός όταν τη διαθέσιμη ύλη σου τη μεταθέτεις κάπως από την κυριολεξία της καταγραφής προς τη μεταφορά της συγκίνησης. Όχι να την κάνεις μεταφορά-δεν πρέπει να χαθεί το απαραίτητο επίπεδο κυριολεξίας που σε τελευταία ανάλυση είναι και η αναγνωσιμότητα της εικόνας που οφείλει να είναι λειτουργική σ’αυτό το σημείο. Να μπει ας πούμε ένα ξάφνιασμα, μιά διάσταση αφηγηματική ή έστω καταστασιακή απρόβλεπτη που να μην αναλίσκεται όμως μετά την πρώτη ανάγνωση αλλά μένει εκεί και διαρκεί και συνεχίζει να εκπλήσσει. Να ενσωματώνει την έκπληξη στη διάρκεια-διαχρονικότητα δεν το λένε αυτό;-το οποίο σημαίνει να μην επιδιώκουμε ένα ρηχό, εύκολα αναλώσιμο εφέ. Και βέβαια όλο αυτό να έχει τη σφραγίδα της αυθεντικότητας και της αλήθειας, που να προσλαμβάνεται όμως με ποιότητες μέθεξης ποιητικής-ήπιας έστω. Μην πέσουμε και στον αισθητικισμό ή τον πικτοριαλισμό.Tsolias-Unknown-Soldier-WB-DS

Η φωτογραφία της ανάρτησης-η πρώτη- ήταν μια από τις σπάνιες, τις ελάχιστες αναθέσεις που μού έχουν γίνει ποτέ-συνήθως εγώ έφτιαχνα τα θέματα. Μού ζητήθηκε για κάποιο ένθετο της κυριακάτικης Καθημερινής-νομίζω λεγόταν Ημέρες-μπορεί και 7 Ημέρες, δεν είμαι σίγουρος. Ήθελαν εξώφυλλο με θέμα τον φρουρό στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Η εντολή ήταν να είναι όσο πιο εμβληματική η εικόνα. Επί της ουσίας μια τέτοια εντολή αναιρούσε προγραμματικά τη φωτογραφικότητα. Και φυσικά υιοθετούσε στην ακεραιότητα της όλη τη συμβατική τελετουργία του Εύζωνα. Προφανώς κατανοητό και απολύτως σεβαστό. Επρόκειτο άλλωστε για τη διαχείριση ενός εθνικού συμβόλου. Μια τέτοια εικόνα είναι πανεύκολο να την έχεις. Το μοντέλο είναι απολύτως διαθέσιμο και πάντα εκεί. Και μάλιστα αδιαμαρτύρητα. Και φυσικά μέσα στα απολύτως τυπικά του όρια, που ήταν ένα ζητούμενο για να είναι η εικόνα λειτουργική του σκοπού που ήθελε να εξυπηρετήσει: το σύμβολο φωτογραφημένο.Photoshooting-Summer-Syntagma-Unknown-Soldier-WB-DS

Ως τότε δεν είχα ποτέ στη ζωή μου σκεφτεί να κάνω το κοντινό κανενός φρουρού. Παρόλο ότι είχα άπειρες φωτογραφίες από τον Άγνωστο Στρατιώτη, με στιγμιότυπα που συσχετίζονται με τη διάδραση του κόσμου σε σχέση με τους φρουρούς, δεν είχα σκεφθεί ποτέ να απομονώσω ένα φρουρό και να είναι αυτός η εικόνα μου-το έβρισκα-και είναι, μη γελιόμαστε-αντιφωτογραφικό............-1-Unknown-Soldier-Guard-Syntagma-Sq. Το να είσαι λοιπόν συμβατικός και να σεβαστείς τις προϋποθέσεις μιας τελετουργικής εικονογραφίας σε εξωθούσε στο αντιφωτογραφικό. Στη διεκπεραίωση της απλής, της μηχανικής καταγραφής. Έκανα λοιπόν τη βόλτα μου στο Σύνταγμα για να συνειδητοποιήσω τί ακριβώς αντιμετωπίζω. Και αυτό ήταν αυτό που ακριβώς φοβόμουν: μια αφόρητη, μια πληκτική, μια άφευκτη και μοιραία συμβατικότητα, που σήμαινε, εξ ανάγκης, διεκπεραίωση τυπική και αναμενόμενη. Πέρασα τρεις τέσσερις φορές την ίδια μέρα και κάθε φορά κάτι καινούργιο τραβούσα, χωρίς ούτε μια στιγμή την αίσθηση της απογείωσης της εικόνας. Αλλά ο καλός Θεός της φωτογραφίας δεν τον ξέχασε τον πιστό του υπηρέτη και κάπου εκεί το απόγευμα έβαλε ένα νοτιά που σήκωνε παρτέρια.Η στιγμή της φωτογραφικότητας είχε έρθει! Και στην κατά τα άλλα απολύτως συμβατή με τις εικονογραφικές προϋποθέσεις εικόνα, μπήκε η γεμάτη οίστρο και γλαφυρότητα αναστάτωση της φούντας στο πέτο του τσολιά. Επειδή με τους όρους του τυπικού της εμφάνισης του τσολιά μια τέτοια αναστάτωση θεωρούνταν αντικανονική, μέσα σε ελάχιστο χρόνο ο υπεύθυνος αξιωματικός έσπευσε να διορθώσει την αντικανονικότητα, που μάλιστα θεωρούσε αντιφωτογραφική, προτείνοντας μου, μετά την παρέμβαση του, να κάνω κι εγώ με τη σειρά μου διορθωτική φωτογράφιση! ” ‘Ετσι είναι το σωστό!” μού διατράνωσε. Αλλά εγώ το είχα ήδη το καρέ μου. Η άκαμπτη, αυστηρή μετωπικότητα του πλάνου-συμβατή με την αντίληψη μας για κάθε φρουρό του Άγνωστου Στρατιώτη-είχε πια υποστεί την αναγκαία, ελαφρά, μετάθεση προς την ποιητική ακυριολεξία, λίγη, μικρή αλλά χρήσιμη για να ζωντανέψει σε μια άλλη διάσταση η εικόνα. Αυτή της συγκίνησης. Το κακό είναι ότι αυτή η εικόνα ατύχησε στον εκδοτικό της βίο. Ο άνθρωπος που μού έκανε την ανάθεση-δεν θυμάμαι καν το όνομα του! μιά φορά τον είχα συναντήσει-μας άφησε χρόνους και όταν πήγα να παραδώσω το υλικό βρήκα και μια σχετική συγκίνηση ανάμεσα στο προσωπικό αλλά και μια σχετική αποδιοργάνωση. Οι σχέσεις μου με τους ανθρώπους της “Καθημερινής”, του Αλαφούζου μάλλον, γιατί δούλεψα για λίγο και στο “Μετρό”, ποτέ δεν κατάφεραν να γίνουν καλές κι έτσι το θέμα πήγε άκλαυτο.Όντας έξω από τη συνήθη θεματική μου, δεν το έβαζα ποτέ στις παρουσιάσεις του πορτφόλιο μου κι έτσι από κάποια στιγμή ξέχασα ακόμη και την ύπαρξη του.Έμελλε με την αφορμή του διαδικτύου να δει τελικά το φως της μέρας: πρώτη δημοσίευση λοιπόν εδώ, σ’αυτό το μπλογκ, σήμερα............-1-Unknown-soldier-guard-1-DS-F

Είχα προλάβει να τραβήξω και μερικά έγχρωμα καρέ-ελάχιστα!-με την άλλη μου κάμερα, που όμως και σε επίπεδο εμβληματικότητας, επιβλητικής εμβληματικότητας, ήταν υποδεέστερες αλλά και πιο ανεκδοτολογικές και η όποια φωτογραφικότητα τους πολύ συμβατική για να θεωρείται επαρκώς τέτοια.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Editorial Photography

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s