Και Έπος και Βίβλος-Οι “Τσιγγάνοι” του Koudelka

Josef Koudelka/Magnum Photos

Josef Koudelka/Magnum Photos. Λεπτομέρεια αυθεντικότητας: προσέξτε τα γυμνά πόδια του άντρα-ο κλούβιος Avedon και η Dovima-η σούπερ γουάου μοντέλα του, ανάμεσα στους ελέφαντες-θα λιποθυμούσαν από ανυπόφορο στυλιστικό άλγος! Μα χωρίς παπούτσια;

Υπάρχει τίποτα πιο ρηξικέλευθα ανθρωπιστικό και βαθιά και ρωμαλέα καλλιτεχνικό από το να εξυμνείς μια σπουδαία αλλά άδικα κατατρεγμένη ράτσα με μόνο τρόπο σου την αλήθεια, την ειλικρίνεια, τη διεισδυκτικότητα αλλά και την αρμονική μορφική αδρότητα του βλέμματος σου, χωρίς ίχνος φτηνού, αγοραίου μελοδραματισμού και χωρίς στρατευμένη και διακηρυκτική διάθεση μεροληψίας; Αυτή είναι συνοπτικά η ουσία του εμβληματικού έργου του Κουντέλκα “Τσιγγάνοι”.

Josef Koudelka/MagnumPhptos

Josef Koudelka/MagnumPhptos

Το βεληνεκές αυτής της ασύγκριτα σπουδαίας εργασίας-τόσο συνειδητά, τόσο προγραμματικά, τόσο μεθοδικά και τόσο συνεπώς δομημένης- μόνο με τη δουλειά του άλλου τιτάνα της φωτογραφίας του 20ου αιώνα μπορεί να συγκριθεί και να σταθεί απολύτως ισάξια δίπλα της: το μνημειώδες “‘Ανθρωποι του 20ου αιώνα” του August Sander.

Josef Koudelka/Magnum Photos

Josef Koudelka/Magnum Photos

Είναι ντοκουμέντο στο βαθμό που καταγράφει μια πραγματικότητα και ως προς αυτό έχει τη δικιά του αυτόνομη αξία. Τουλάχιστον για όσους τους ενδιαφέρει μια τέτοια πλευρά. Μια τέτοια πλευρά δεν μοιάζει να ενδιαφέρει τον φωτογράφο μας-ποτέ δεν τον ενδιέφερε το ρεπορτάζ σαν αυτοσκοπός και από ιδιοσυγκρασία δύσκολα-που σημαίνει καθόλου-θα μπορούσε να τον βάλει σε ένα τέτοιο καλούπι. Προφανώς και νοιαζόταν και νοιάζεται γι’αυτούς τους ανθρώπους αλλά σαν δημιουργική αφορμή. Από την αναπόφευκτη ανάγκη όταν κάνεις τέχνη να έχεις και πρωταγωνιστές φορείς των όποιων ιδεών σου.Σαν δραματουργός είχε ανάγκη ρόλους-οχήματα ιδεών. Και για την ηφαιστειώδη ιδιοσυγκρασία του Κουντέλκα, οι τσιγγάνοι ήταν και αποδείχτηκαν οι πιο ασυναγώνιστοι ερμηνευτές του ρεαλιστικού του οράματος για το κόσμο-εξάλλου με τον τρόπο του που τον ζει δεκαετίες τώρα έτσι, είναι κι αυτός ένας τσιγγάνος.

Josef Koudelka/Magnum Photos: Το γεύμα του αναχωρητή ρομαντικού τσιγγάνου, σερβιρισμένο στο τραπέζι Γη, στο εστιατόριο του  ξενοδοχείου

Josef Koudelka/Magnum Photos: Το γεύμα του αναχωρητή ρομαντικού τσιγγάνου, σερβιρισμένο στο τραπέζι Γη, στο εστιατόριο του ξενοδοχείου “Τα Αστέρια”

Κάθε φορά που ξεφυλλίζω αυτό το μνημειακής σοβαρότητας βιβλίο, καθηλώνομαι από την ειλικρίνεια της άγριας ανυπόκριτης ομορφιάς του. Έχει κάτι από το αυστηρό, ιερατικό κύρος των νωπογραφιών του Giotto και του Piero della Francesca. Τείνουν προς το έμβλημα περισσότερο και σχεδόν καθόλου στην αφήγηση. Καμιά αρτίστικη χαριτωμενιά. Σοβαρός, καίριος λόγος, σαν μεγαλοπαρασκεβιάτικη ευαγγελική περικοπή. Όλη η ζωή της ανθρώπινης ράτσας ξετυλίγεται μέσα από τις εικόνες μιας απ’ο τις επικότερες φυλές αυτού του μικρού πλανήτη. Τέτοια τελεσιδικία διατύπωσης έχουμε να ζήσουμε από το καιρό που ο Ιωάννης έγραψε το μυθικό “Και Εγένετο Φως”. Με τον Κουντέλκα η επαναδιατύπωση προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα που διαμόρφωσε αυτή η νέα Πατριαρχική μορφή στο “Και Εγένετο Φωτογραφία”

Josef Koudelka/Magnum Photos

Josef Koudelka/Magnum Photos

Νομίζω ότι αυτή η δουλειά όχι μόνο συνόψισε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο όλες τις προηγούμενες κατακτήσεις της ανθρωπιστικής φωτογραφίας αλλά και έβαλε τον πήχυ για όλες τις επόμενες γενιές φωτογράφων σε όλους τους επόμενους αιώνες που θα ακολουθήσουν. Είναι τόσο καταλυτική η πειθώς αυτού του έργου, ώστε θα μοιάζει να χρειάζεται μια εντελώς καινούργια ανθρωπότητα-ένας άλλος πλανήτης ίσως-για να ξαναδιατυπωθεί μια τέτοια μεγάλη αλήθεια με τόσο καίριο τρόπο. Μοιάζει να έχει εξαντληθεί το θέμα σαν έπος. Η τέχνη της Φωτογραφίας βρήκε με τον Κουντέλκα τον Όμηρο της.

Josef Koudelka/Magnum Photos

Josef Koudelka/Magnum Photos

Advertisements

Leave a comment

Filed under Josef KOUDELKA

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s