Παρερμηνεύοντας το δημιουργό

.--1-Couple-Sculpture-National-Glyptothek-WB-DS

Στα αναγνώσματα μου, μακράν τη πρώτη θέση, την κατέχουν οι μονογραφίες των δημιουργών: ζωγράφοι, γλύπτες, αρχιτέκτονες, κινηματογραφιστές, φωτογράφοι και κάπως λιγότερο μουσικοί και λογοτέχνες. Οι πιο ενδιαφέρουσες είναι αυτές που ερμηνεύουν και δεν αφηγούνται απλώς το τη ζωή και το έργο του δημιουργού. Σε γενικές γραμμές αυτές οι μονογραφίες είναι επιστημονικά άρτιες και καλά τεκμηριωμένες και παρουσιασμένες-πολλές φορές η πένα του συγγραφέα ξεπερνάει το συμβατικώς αναμενόμενο και το κείμενο του γίνεται εμπνευσμένο και απογειωτικό για τον αναγνώστη. Πράγμα το οποίο εντείνει το θαυμασμό του για το έργο του δημιουργού.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Συγγραφείς που αυθαιρετούν όχι με την ερμηνεία τους αλλά με την σκοπούμενη παρερμηνεία τους, που καταντάει πια προγραμματική διάθεση παραποίησης του έργου του δημιουργού. Ουσιαστικά πρόκειται για κάποιου είδους σπίλωση που συνδυάζεται με ψυχονευρωτικά στοιχεία της προσωπικότητας του παρερμηνευτή. Θέλουν πάνω στο ιερό σώμα του έργου του δημιουργού να εφαρμόσουν τις προκαταλήψεις τους, τα απωθημένα τους ή ακόμη-ακόμη και το ταπεινό ελατήριο του να κάνουν ντόρο σκυλεύοντας ένα διάσημο όνομα για να εισπράξουν το κέρδος του πτώματος που σκύλευσαν. Στη πλειοψηφία τους αυτοί οι συγγραφείς είναι μέτριοι έως κακοί και ο μόνος τρόπος να δημιουργήσουν εντυπώσεις είναι να σκανδαλίσουν με την παρερμηνευτική τους αυθαιρεσία. Καμιά φορά συμβαίνει όμως να είναι και πραγματικά αξιόλογες προσωπικότητες που απλά γίνονται θύματα των εμμονών, των ιδεοληψιών και των προκαταλήψεων τους.

Συνήθως τέτοιες τερατικές ερμηνείες είναι εύκολες εκεί που τα βιογραφικά στοιχεία είναι λίγα και ανεπαρκή για να έχουμε μια ασφαλή εικόνα της προσωπικότητας του βιογραφούμενου δημιουργού. Αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που η αυθαιρεσία μπορεί να αγγίζει καλλιτέχνες που γνωρίζουμε τη ζωή τους σχεδόν σε καθημερινή βάση-το παράδειγμα του Picasso είναι ενδεικτικό. Έφτασαν κάποιοι αυτόν τον στρατευμένο γυμναικολάτρη να τον χαρακτηρίζουν ασυνειδητοποίητο ομοφυλόφιλο που πήγαινε με πολλές γυναίκες για να διασκεδάσει μια ανεκδήλωτη τάση του! Ο Φρόιντ υπέπεσε σε ανάλογο, βαθιά αντιεπιστημονικό και αντιδεοντολογικό λάθος, ψυχαναλύοντας τον Leonardo da Vinci από μια σύντομη περιγραφή ενός ονείρου σε κάποιο από τα διάσημα σημειωματάρια του! Συνήθως οι παρερμηνείες εστιάζουν σε ζητήματα σεξουαλικότητας αλλά δεν είναι σπάνιες και οι μονογραφίες που εξηγούν ιδεολογικοπολιτικά έναν δημιουργό με την απολύτως αυθαίρετη τακτική κάποιων μαρξιστών να χρησιμοποιούν την ιδεολογία τους για να ερμηνεύσουν αναδρομικά ένα καλλιτέχνη, σε εποχές που δεν υπήρχε ούτε μαρξιστική θεωρία ούτε ο καλλιτέχνης είχε τη κοσμοθεωρητική συγκρότηση να έχει τέτοιες απόψεις για τέτοια πράγματα.Couple-Sculpture-National-Glyptothek-(man´s-side)-WB-DS

Οι φωτογραφίες της ανάρτησης είναι από ένα έκτυπο ανάγλυφο, ασυνήθιστα βαθιά σκαλισμένο, σχεδόν τρισδιάστατο, που η μετωπική του όψη θάλεγα ότι ήταν εντελώς αδιάφορη και συμβατική αλλά που οι πλάγιες, ειδικά από τη πλευρά της γυναίκας-θάλεγα ότι αναδείκνυαν μια συναρπαστικά πλαστικότατη ομορφιά, σχεδόν ροντενομαγιολικής υφής και αντίληψης. Βάζω λοιπόν αυτές πλαϊνές όψεις. Έτσι κι αλλιώς δεν έχω στο αρχείο μου τη μετωπική λήψη, που δεν αποκλείεται να μην την είχα κάνει καν, αφού ποτέ δεν με ενδιαφέρει η καταγραφή καθεαυτή αλλά η δημιουργική ανάγνωση των έργων τέχνης.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Μουσεία

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s