Selfies!

1-Sefie-Syntagma-Sq.-DS-nv

Να σκεφτείτε ότι παλιά η αυτοπροσωπογραφία ήταν η επιτομή του στοχαστικού, του πνευματικού, του εκλεπτυσμένου στην τέχνη της εικονοποιΐας. Ζωγράφος-αλλά και φωτογράφος αργότερα-που έφτιαχνε την αυτοπροσωπογραφία του, έδειχνε έμπρακτα τη φιλοδοξία του σαν δημιουργική προσωπικότητα με κύρος και επιβολή. Ήταν ένα είδος αυτοπροβολής. Είναι χαρακτηριστικό ότι συνήθως ένα τέτοιο έργο αναπαράγονταν σε χαρακτικά και κυκλοφορώντας σε πολύ ευρύτερους κύκλους και τόπους, ουσιαστικά διαφήμιζε έμπρακτα τον δημιουργό του πρωτότυπου. Εννοείται ότι ακριβώς γι’αυτό το λόγο ο δημιουργός παρουσίαζε τον εαυτό του με τον πιο εμπνευσμένο δυνατό τρόπο και με όλα τα παρακολουθήματα όχι μόνο της τέχνης του-καβαλέτο, παλέτα, πινέλα κλπ-αλλά και της παιδείας του-βιβλία, καταξιωμένα έργα τέχνης παλιότερων εποχών. Όχι σπάνια, ειδικά για όσους είχαν διακριθεί, όλα τα διάσημα των τυχόν τίτλων τους. Σίγουρα υπήρχε ο αναμενόμενος σε κάθε διαφημιστική προβολή στόμφος  και η  συνακόλουθη υπερβολή. Μη κοιτάτε αν σήμερα μας φαίνονται αστεία μερικά από αυτά: στον υποψήφιο πελάτη έπιαναν και τα εκτιμούσε σαν ένα είδος αξιόπιστου βιογραφικού αλλά και τρανταχτής απόδειξης της καλλιτεχνικής δεξιότητας του δημιουργού.

Yacinthe Rigaud: Αυτοπροσωπογραφία. Selfie αν θέλετε! Φανφαρονισμός αλλά και δεξιοτεχνία. Δεξιά το χαρακτικό, σαν πολλαπλό, ουσιαστικά λειτούργησε σαν διαφήμιση του  τεχνικά ασυναγώνιστου αυτού πορτραιτίστα-είναι αυτός που δημιούργησε το πιο εμβληματικό μοναρχικό πορτραίτο όλων των εποχών, αυτό του βασιλιά Ήλιου, του Λουδοβίκου 14ου!

Yacinthe Rigaud: Αυτοπροσωπογραφία. Selfie αν θέλετε! Φανφαρονισμός αλλά και δεξιοτεχνία. Δεξιά το χαρακτικό, σαν πολλαπλό, ουσιαστικά λειτούργησε σαν διαφήμιση του τεχνικά ασυναγώνιστου αυτού πορτραιτίστα-είναι αυτός που δημιούργησε το πιο εμβληματικό μοναρχικό πορτραίτο όλων των εποχών, αυτό του βασιλιά Ήλιου, του Λουδοβίκου 14ου!

Με την έλευση της φωτογραφίας, ο ζωγράφος αποσύρθηκε στο περιθώριο της αναπαραγωγικής τέχνης-από δω και πέρα η τέχνη ελευθερωμένη από τα δεσμά της πιστότητας, μπήκε σε ένα στάδιο πειραματισμών που δεν είναι του παρόντος να συζητήσουμε. Όσο η φωτογραφία και ο εξοπλισμός της ήταν μια υπόθεση ακριβή και με τεχνική όχι πάντα προσβάσιμη σε όλους, οι φωτογράφοι εξυπηρετούσαν τις ίδιες πάνω κάτω ανάγκες με τους ζωγράφους. Όταν όμως η τεχνική και ο εξοπλισμός απλοποιήθηκε και αφού η βιομηχανία με τη μαζική παραγωγή έριξε το κόστος και στον εξοπλισμό και στα φωτογραφικά υλικά, άρχισε και ο φωτογράφος να αποσύρεται σιγά-σιγά από το προσκήνιο. Η συνταρακτική εποχή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Φωτογραφίας είχε πια ανατείλει ολόφωτη! Αλλά δυστυχώς μαζί μ’αυτήν μοιάζει να εξαφανίζεται πια και η μικρή, γοητευτική προλεταριακή αριστοκρατία των καλλιτεχνών φωτογράφων. Για να επιβιώσει σαν προσωπικότητα ένας τέτοιος δημιουργός, πρέπει να περάσει από την στενάχωρη στενωπό των υψηλόφρυδων μεταπρατών της τέχνης-γκαλερίστες, επιμελητές και όλος αυτός ο ασφυκτικός κόσμος της επιτηδευμένης καλλιτεχνίας. Διαφορετικά θα τον φάει το μαύρο το σκοτάδι και η αλαδίλα του αγέμιστου, διαμαρτυρόμενου άντερού του.

Η ζωή όμως προχωράει και δεν κοντοστέκεται σε κανενός τις ατομικές χρείες. Και μπαίνουν νέα, ωραία φαινόμενα, που δείχνουν πόσο γοητευτική είναι η νέα τεχνολογία, που όντως φέρνει τους ανθρώπους πια πιο κοντά, κοντά όσο ποτέ πριν. Παλιά μια φωτογραφία μπορεί να χώριζε τους ανθρώπους-ο ένας ποζάριζε, ο άλλος τραβούσε-τώρα όμως τους ενώνει σφιχτά και μάλιστα γίνεται η αφορμή να ενωθούν ακόμη πιο σφιχτά από ότι χωρίς αυτήν. Χαζεύω στο διαδίκτυο τις selfies και μερικές μ’αρέσουν πάρα πολύ, παρόλο ότι στις περισσότερες δεν υπάρχει ούτε υποψία καλλιτεχνικής πρόθεσης. Έχουν όμως φρεσκάδα, την αυθεντική ομορφιά του αυθόρμητου και του αυτοσχεδιασμού και σίγουρα τίποτα από το στόμφο, τη πόζα, τη μεγαλοστομία των φιλόδοξων αυτοπροσωπογραφιών του παρελθόντος-το ξέρω, καραδοκεί η μανιέρα του άτιμου του ευρυγώνιου(selfie χωρίς ευρυγώνιο δύσκολο να υπάρξει)αλλά αυτά είναι ο κανόνας που δεν αφορά την τέχνη. Κάπου εκεί μέσα, είμαι σίγουρος ότι ,μεσομακροπρόθεσμα, ένας σπόρος δημιουργίας θα ριχτεί και θα αναδυθούν σπουδαίες εικόνες, αντάξιες κάποιου ψηφιακού Λούβρου ή μάλλον κάποιου ψηφιακού Uffizi, αντίστοιχου των φλωρεντινών Ουφίτσι με την μεγαλύτερη και σπουδαιότερη συλλογή αυτοπροσωπογραφιών στο κόσμο, τον θρυλικό Corridoio Vasariano!

Advertisements

Leave a comment

Filed under Η τέχνη της προσωπογραφίας, Φωτογραφίες δρόμου

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s