Χωρίς “Αυτό”

1-Voltairou-str.-WB-DS-BW-sh

Ωραία! Τόδαμε το χαριτωμένο της φωτογραφίας και μετά; Πού είναι το ιδιαίτερο, το φωτογραφικό της, που να την κάνει κάτι πέρα από αυτό που είναι; Μια καταγραφή. Ας το ξεκαθαρίσουμε λοιπόν απ’την αρχή: η φωτογραφία της ανάρτησης δεν φιλοδοξεί να το παίξει “καλλιτεχνία”. Αν εξαιρέσεις μια σχετική επιμέλεια στη φόρμα της, που τη θεώρησα απαραίτητη για το ευανάγνωστο αυτής της καταγραφής, η φωτογραφία αυτή δεν κατατρύχεται από το είδος εκείνο μεταφυσικής αγωνίας που λέγεται καλλιτεχνική δικαίωση.

Θυμάμαι κάποτε διάβαζα ένα κείμενο του Szarkowski, του περιβόητου Διευθυντή του Φωτογραφικού Τμήματος του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης(ΜοΜΑ), όπου εξυμνούσε με απίστευτη μαστοριά γραφής τη φωτογραφία ενός αστερόμορφα σπασμένου παραθύρου. Τέτοιο δοξαστικό μπορεί να μην έχει δεχτεί ούτε η Cappella Sistina  του Michelangelo. Όσο διάβαζες το γοητευτικό κείμενο, βυθιζόσουν σε μια έξαψη μυστηριακής ενατένισης: Η Μεγάλη Τέχνη μιλούσε! Σαν τέλειωσε όμως το κείμενο και έμενες ενώπιος ενωπίω με την ίδια τη φωτογραφία-κάποια στιγμή θα γινόταν!-η εικόνα, παρόλο ότι ακόμη κρεμόταν από την εντύπωση της, πριν από λίγο διαβασμένης, συναρπαστικής γραφής, το ένιωθες ότι σιγά-σιγά έμενε ξεκρέμαστη και ορφανή από όλο εκείνη τη πνευματική διάσταση που της φόρτωσε ο ευφυής επιμελητής. Γύριζε σαν ορφανούλι μπρος στα μάτια μου ζητώντας και από μένα μια δικαίωση που αλίμονο η ψυχή μου αλλά και η λογική μου δεν μπορούσε να της δώσει, παρόλο ότι τα καμπανιστά λόγια του αγύρτη επιμελητή ηχούσαν σαν καθαρή μαγεία στ’αφτιά μου.

Μια ιδέα, από μόνη της, δεν είναι αρκετή για να δικαιώσει το δημιουργό και τη δημιουργία του-(φαντάζει τόσο αλαζονικά μεγαλόστομο να αποκαλέσεις μια φωτογραφία όπως αυτή της ανάρτησης ή εκείνη την πολυύμνητη από τον Σαρκόφσκι, δημιουργία!). Η ιδέα να φωτογραφίζεις το ταπεινό είναι πολύ πιο παλιά από όσο μπορεί να νομίζει και ο πιο ευρηματικός φωτογραφικός λογογράφος. Άρα σιγά την καινοτομία. Μια από τις πρώτες φωτογραφικές εικόνες είναι μια χορταρένια σκούπα, αφημένη πλάγια στην είσοδο μιας χορταριασμένης αποθήκης-μνημειώδης εικόνα απίστευτης και εναργούς πειθούς. Η φωτογραφία είναι η Τέχνη που κατ’εξοχήν προσελκύστηκε απ’το ταπεινό, το απλό, το αμελητέο. Αλλά το απλό, το ταπεινό, το καθημερινό δεν είναι αυτοσκοπός. Μόνη η καταγραφή του δεν το δικαιώνει σαν ακτινοβόλα εικόνα που φιλοδοξεί κάτι περισσότερο. Ούτε το εύρημα-που πρέπει να το παραδεχτούμε είναι πνευματικής και δημιουργικής αξίας συμβολή-αρκεί. Αλλά ούτε και η φόρμα-η κατ’εξοχήν πνευματική υποδομή κάθε σπουδαίας τέχνης- φτάνει. Χρειάζονται όλα αυτά, συνδυασμένα και σωρευτικά, με την πρόσφορη για τη κάθε περίπτωση αναλογία και με κλειδί απαραίτητο για να δέσει αυτός ο συνδυασμός μυστηριακά το είδος εκείνης της ευαισθησίας που λέγεται ενόραση και που εκτοξεύει μια εικόνα στο χρόνο, στη διάρκεια του σαν διαχρονικότητα. Μια τέτοια εικόνα, που επίσης μπορεί-και τής πρέπει άλλωστε-να δεχτεί ύμνους και αίνους, είναι από μόνη της μια αυταξία, μια ολοκληρωμένη διατύπωση πειθούς, ένα νέο αστέρι στον αστερισμό των νοημάτων.

Θυμάστε εκείνη την ευφυή διαφήμιση με το κορίτσι που διαπίστωνε σε μια Διογένεια συνειδητοποίηση απλότητας και απεξάρτησης από το περιττό ότι, μπορεί να ζήσει “χωρίς αυτό” και μετά, χωρίς ένα άλλο “αυτό”  και μετά ακόμη και χωρίς ένα άλλο, ακόμη πιο δυνατό και δύσκολο να του αντισταθείς, “αυτό”;-(ήταν το αγόρι της στη προκειμένη περίπτωση). Έτσι και με τις σπουδαίες εικόνες: μπορούν να ζήσουν χωρίς αυτό, χωρίς το κείμενο. Αν όμως το κείμενο μόνο τις ανάδειξε, είναι τελικά και το κείμενο που θα τις θάψει, γιατί τέτοιες εικόνες έχουν βιωτική εξάρτηση από αυτό, το τροφοδοτούν με τη σημασία και την αξία που πολλές φορές δεν έχουν. Είναι τζάνκια τέτοιες φωτογραφίες, που δεν μπορούν να σταθούν μόνα τους στο κόσμο των εικόνων χωρίς τη δόση των λέξεων που σαν υποστυλώματα τις στηρίζουν.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Αστικές Νεκρές Φύσεις

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s